Gen kèk lane kounya a, depi ajans mannken an Ayiti ap pouse kou djondjon. Jèn tifi ki fenk parèt nan lavi a, ak tout inosans yo, ap fè liy tout kote pou yo enskri nan ajans sa yo pou yo tounen mannken. Pifò nan jèn fanm sa yo souvan, se tifi ki soti nan klas popilè a, ki grandi ap gad konkou miss ak feyton ki gen moun ki pa sanble yo ladann e ki pa montre okenn nan valè ki gen kote y ap evolye a- ki wè paske yo mens/mèg osnon gen bèl ti figi, sa sifi pou yo fè “karyè” nan yon metye ki bati pi souvan sou dechèpiyaj ak eksplwatasyon lakay nou. Sosyete a- fanm kou gason-  fèmen je l e tounen pi gwo konplis nan ekspoze jèn tifi sa yo bay predatè k ap tann sa sèlman pou yo atake.

saddi

Pwoblèm nan se pa metye a nan li menm paske gen plizyè fanm- pi souvan ewopeyèn ak amerikèn- ki rive bati fòtin ak karyè yo nan mannkina nan peyi ki pi avanse yo. Men pito, jan nou menm an Ayiti sèvi ak sa kòm parapli pou nou montre moun n ap regle yon bagay serye, pandan nou pa ofri jèn fanm sa yo okenn pwoteksyon, nou p ap menm pale menm de jan nivo a ba e jan nou poko janm ka reponn ak demand ni lakay nou ni a nivo entènasyonal nan metye sa a.

Sa gen kèk tan, depi moun kòmanse ap kesyone enpak endistri sa a genyen sou jan tifi ak fanm wè tèt yo, e jan sosyete a vin wè yo tou aprè. Kòmanse sou fotochòp- yon lojisyèl ki ka transfòme imaj- ki dikte men ki kritè bote ki aksektab e ki aksepte yon sèl kategori fanm ki reponn ak kritè sa yo kòm fanm ki bèl, pase pran diskriminasyon ak eksplwatasyon kò fanm, endistri a tounen yon endistri ki kontwovèse. Anpil jèn fanm etranje ki mannken, itilize rezo sosyo yo pou yo pataje istwa yo, sou jan endistri sa a pa sa li fè tout moun kwè li ye a toutbon. Medam sa yo ki konn pran kouraj yo a 2 men pou ekpoze pwoblèm y ap fè fas yo, konn vin tou popilè e tou jwenn anpil lòt gwo kontra ki demare karyè yo. Men sa diferan bò lakay nou, pa paske eksplwatasyon yo pa ekziste ni p ap pase anba je nou non,  men paske nou fèmen jèn fanm sa yo nan yon bwat epi nou fè yo kwè se sa ki pi enpòtan yo ka fè e se sèl sa ki ka sove yo. Souvan, lè yo vin rann yo kont se te yon manti, li prèske gentan twò ta pou yo.

Anpil nan medam sa yo souvan fenk nan 20 tèn osinon pi piti, e sa yo ka ofri nan moman an se sèl kò yo ak mache brete sou talon kikit. Nou vann yo popilarite yo ka genyen nan ekspoze kò yo sou jounal ak sou rezo sosyo yo, kote jèn gason ak granmoun eksplwatè ap file koulin yo pou ret tann yo. Lòt ti jèn fanm menm ki ap gade valè likes k ap tonbe, yo di tèt yo se sa pou yo fè tou. Tout pandan anpil fanm ki kòmanse pran trantèn osnon ki pi gran, wè medam sa yo tankou yo te nan konpetisyon ak yo, yo ba yo tout non san konpasyon pou inosans yo ak nayivte yo nan laj sa a. Nou fè jèn fanm ki gen kò ki reponn ak kèk nan kritè  bote ewopeyèn yo, (kò mens, janm long, dèyè ki pa twò gwo) kwè otomatikman yo kòmanse demwazèl, se mannken pou yo ye paske se sa k ap fè moun wè yo.

Nou bliye mande tèt nou, lè kamera yo pa la nan ki melimelo nou lage jèn fanm sa yo. Non sèlman gason ki sou plato ak yo ap asele yo, men nou fòse yo kenbe yon mòd de vi yo pa ka kenbe. Nou fè yo kwè fòk yo toujou gen talon kikit, makiyaj ak bèl rad pandan ke nou bliye ti medam sa yo p ap travay e paran yo pa ka reponn ak bezwen sa yo. Nou fè sanblan nou pa konnen, si nou patisipe nan fè yo rantre nan pwostitisyon abiye. Nou fè tankou nou bliye bann etranje ki nan misyon nan peyi a k ap siveye kote medam sa yo ap soti pou kouche yo e fè yo kwè yo renmen yo, pandan nan tèt yo, yo konnen yo pa vin an Ayiti pou retounen nan peyi yo ak malerèz. Lè nou fini, nou sezi lè jèn gason fè chante pou denigre yo, pou di se blan y ap chèche sèlman, osnon pou di jan tilepè yo gen plis siksè pase yo.

Bèlnègès, zopope pa metye. Ou pa ka bati lavi w sou yon detay ki ka chanje a nenpòt ki moman ki se kò w. Pa kite moun eksplwate w fasil konsa, jwe nan tèt ou pou fè w konnen se sa sèlman ou ka fè ak kò w. Mande tèt ou, medam ki te pase avan w yo, kote yo ye kounya a? Kiyès ladan yo ou wè ki pi prè tounen fanm ou vle ye a? Ou ka mande m ki opsyon w genyen? M ap reponn ou, opsyon w se ou ki kreye sa, lè w konsyan de aksyon w ap poze depi jodi a. Ou pa ka vann kò w san w poko konn kò w e gen kontwòl sou li. Kidonk, ou pa ka konte sou li pou fè karyè pandan ke li plis enpòtan nan je lòt moun ke nan je pa w.

Atik: Krissy

Foto: Saddi Khali

Comments

comments