Se souvan ou rankontre granmoun k ap rele timoun mennaj yo nan sosyete n ap viv la. Li pi fasil pou jwenn granmoun gason k ap rele tifi tou piti osnon jèn ti demwazèl ki gen mwens pase 15 lane konsa, tankou premye objektif lavi yo se te pou yo gen yon mennaj. Nou souvan wè pratik sa a tankou yon ti jwèt ki montre respè timoun nan pou granmoun nan, petèt se sa ki esplike souvan nou fèmen je n sou sa. Anpil paran konn kwè nan relasyon sa yo ki poutan konn youn nan pi gwo nich abi emosyonèl ak seksyèl anpil tifi sibi depi tou piti. Si w se yon granmoun gason osnon fanm, sispann rele timoun mennaj ou paske gen anpil lòt fason ou ka kreye lyen ak yon timoun san rantre nan jwèt sa a ki souvan vòlè inosans yo.

timoun

Li enpòtan anpil nenpòt kote ou ta wè yon granmoun k ap rele yon timoun mennaj li pou dekouraje l fè sa. Sitou nan milye kote paran yo pa toujou gen tan osnon pa ka jere timoun yo jan sa ta dwe fèt.  Fenomèn sa a pa fenk parèt, poutan nou prèske pa janm kesyone l pou gade valè dega li kontinye ap fè nan lavi tifi kou ti gason. Li enpòtan pou nou chèche konprann li e patisipe nan derasinnen l ak pote lòt mwayen granmoun ka apwoche timoun ki pa mete lavi timoun nan an danje. Lakay nou, anpil paran souvan kite pitit yo ak moun yo fè konfyans. Lè konsa, yo kite yo gen rapò libelibè ak gason oubyen fanm ki pi gran pase timoun sa yo. E se nan konsa jwèt sa yo toujou tabli nan mitan moun sa yo ak timoun yo. Yon tifi 2 osnon 3 lane konn gen plizyè granmoun fanm kou gason ki konn ap fè jwèt sa a ak li nan rele l menaj, ti zanmi, madanm, elatriye.

Anpil moun inyore responsabilite yo nan lage timoun nan men moun nenpòt kòman pou jwe ak yo san yo pa konn entansyon moun nan. Mete sou sa piske nan kilti nou, nou pi fasil leve timoun nan baton ak laperèz, moun sa yo ki konn gen entansyon pou abize timoun yo konn itilize sa pou kraponnen timoun sa yo, konsa y ap ka toujou pwofite de yo. Souvan san paran yo pa konnen, yo jwe ak tifi yo osnon tigason yon fason sa pa ta dwe fèt. Yo bo yo sou bouch, manyen yo nenpòt kijan, di yo pawòl ki twò fò pou laj yo, elatriye. Gen kèk fwa, jwèt madanm mesye sa a tèlman konn rive lwen, li konn mennen nan yon seri relasyon ki kokobe tifi yo nan lespri yo e pita fè yo pèdi konfyans nan tèt yo. Pa ekzanp, gen anpil tifi yo vyole depi tou piti se moun nan antouraj yo ki konn fanmi yo ki fè sa.

Sitiyasyon sa yo make timoun anpil pe enpòt si li tifi ou tigason. Li chaje enpak negatif nan lavi yo lè yo vin resi dakò osnon reyalize se yon abi yo te sibi nan kò yo ak nan lespri yo. Se yon bagay pi devan ki ka fè yo pa gen kontwòl sou kò yo osnon tou patisipe nan vòlè pouvwa yo sou tèt yo. Jan de aksyon sa yo trennen dèyè yo gwo chay sikolojik ki ka swiv timoun sa a tout rès lavi l.

Lòt pwoblèm pratik sa a bay se sou relasyon timoun sa yo pral gen pi devan ak lòt moun. Paske depi tou piti yo te konprann yon menaj osnon yon mari gen tout dwa sou yo, li vin difisil pou yo jere sa yo vle ak sa yo pa vle nan yon relasyon pita. W ap wè sa se yon pwoblèm pou fi sa yo deside gen otonomi sou kò yo. Yo p ap janm di non menm si yo pa ta vle yon moun manyen yo oubyen kouche yo. Gen twòp fason ki pi sen yon granmoun ka jwe ak yon timoun san rele timoun lan mennaj li. Anplis, piske ou pa konnen aklè kilès nan moun sa yo ki ka abize timoun nan, ou dwe dekouraje pratik sa a tout kote ou ta wè sa. Pa nonplis fòse ni kouri rele yon timoun sitou si se yon tifi ki pa ta vle al bo yon granmoun pou salye l, souvan se sèl fason yo konnen pou defann tèt yo.

Si nou vle gen fanm demen ki mèt tèt yo, se depi tou piti pou nou aprann tifi yo se yo ki mèt tèt yo ak kò yo. Montre yo se yo ki pou pran desizyon sou kiyès yo vle ki pataje kò yo ak pati entim yo. Pa bay granmoun san konsyans kote pou abize kò ak lespri timoun ki pral gen pou peye zak malonèt sa yo tout lavi yo. Pa kite tifi yo alèz ak granmoun sou pretèks se madanm osnon mennaj jwèt yo. Sonje tout sa yo viv nan piti detèminan nan lavi yo pita. Menm si se pa pitit ou osnon ti fanmi w, veye pou kwape pratik sa a. Konsa n ap ka gen yon sosyete kote jèn fanm ak jèn gason p ap gen pou geri de inyorans nou kòm granmoun pita.

Atik: Stef-Any

Foto: Saddi Khali

Comments

comments