Premye bagay nou panse ki ka sove diyite yon tifi osnon yon jèn fanm lakay nou si l ta ansent twò bonè, se yon maryaj. Jouk jounen jodi a, anpil paran kontinye bay jèn fanm anpil presyon pou yo marye ak moun ki ta ansent yo a menm si yo pa ta ko pare pou sa. Se yon gwo abi nou fè tifi lè konsa, paske pi souvan ansent bonè se yon malè ki rive yo paske yo pa t pare pou sa; mete sou sa pa gen anyen ki di gason sa a nou ap fòse yo marye a konpatib pou viv avè yo.

Fòse tifi ak jèn fanm marye avan lè yo, se yon gwo pyèj ki fèmen tifi nan yon sèk lamizè san fen e ki mete avni yo an danje. Fenomèn sa a mare ak jan nou leve tifi nou yo epi modèl reyisit nou ba yo lakay nou ki pi souvan se jwenn yon gason ki pou pran swen yo. Menm si nou pa montre yo kijan pou yo jere lavi yo, nou di tifi kareman depi yo ansent yo granmoun kidonk depi sa rive yo, se pou nèg la marye ak yo anvan. Sa vin fè gen anpil tifi jodi a ki wont tèt yo si yo ta rive ansent pou yon gason yo pa marye avè l. Nan tèt yo, lavi yo fini e maryaj se souvan grenn opsyon ki parèt ka sove yo lonè yo devan sosyete a. Se sak fè tou, gen anpil jèn fanm jodi a ki ka prèske mete kouto anba gòj yon gason pou marye avè l paske se sa sosyete a dikte yo.

Maryaj avan lè se yon fenomèn ki kontinye gen gwo enpak sou lavi tifi toupatou nan mond lan. Dapre UNFPA, ki se fon Nasyonzini pou devlopman, gen katòz pwen de milyon (14,2milyon) tifi ki marye chak ane san yo poko gen laj pou sa.  Si nou ta gade kesyon kilti ak tradisyon nan kèk peyi tankou pa bò isit nan peyi nou, zafè relijyon souvan gen yon gwo pwa nan desizyon sa a tou. Gen paran ki konn prèske fòse marye pitit fi yo pou evite lòt moun legliz yo pale de yo osnon de pitit la mal.  Dèfwa tou, se pou evite sanksyon yo ka pran si pitit yo ansent san l pa marye. Nan ka sa a, paran yo pa mande si pitit fi ak gason sa yo ka pran responsabilite yo nan maryaj la. Yo pa menm sonje kesyon laj la. Yo marye yo pou fè zanmi ak fidèl ak pastè legliz la plezi.

Menm si sa pa rive souvan, anpil maryaj avan lè se rezilta lamizè. Paran prèske vann pitit fi yo si tifi sa a ta tonbe sou yon nèg ki sanble ka leve fanmi an atè a. Pi souvan, maryaj sa yo konn tounen yon zo ki kwoke nan gòj jèn fanm sa yo paske yo siyen kontra pou yo peye pou yon erè yo te fè e paran yo ap tann pou erè sa a rapòte yo kichòy.

Poutan marayaj avan lè ka detwi lavi tifi nou yo nan tout sans, kit li te sou plan fizik, emosyonèl osnon santimantal. Doktè Babatunde Osotimehin ki se direktè egzekitif UNFPA deklare : « maryaj timoun se yon gwo vyolasyon dwa moun ki fè tifi sa yo pèdi lasante, blije bay edikasyon vag epi gaspiye avni yo. » Mete sou sa, maryaj avan lè se maryaj kote tifi yo sibi presyon, vyolans tout kalte sitou si nèg la ta pi gran pase yo.

Nan yon sosyete kote tifi ak fanm deja ap sibi anpil presyon nan dominasyon gason sou lavi ak avni yo, nou pa ta dwe kontinye ap fè presyon sou tifi pou yo marye jis paske yo tonbe ansent twò bonè souvan pou yon nèg yo pa renmen toutbon ni ki pa gen entansyon rete nan relasyon ak yo. Menm si se yon bagay nou ta ka evite si nou te leve yo pi byen, tifi nou yo ka ansent san yo pa pare pou sa. Li t ap pi bon si nou chache lòt altènativ olye nou fòse yo marye. Okenn maryaj pa ka sove diyite tifi jan nou panse l la.

Ann eseye sonje tanzantan diyite moun pa chita nan yon maryaj osnon nan fè pitit ak gason ki pita ka okipe jèn fanm. Si nou vle jèn fanm nou yo tounen fanm ki mèt tèt yo demen e ki responsab lavi yo, nou pa ka kontinye ap fòse yo pran desizyon k ap fè yo mal pi devan. Sispann marye ti pitit fi nou yo paske nou pè sa frè osnon sè nan legliz la pral di. Bliye sosyete a ki toujou panse l ka bay lamoral. Ann sispann marye yo nan dan ri konsa konsa pou n chape anba pale mal osnon vye pawòl. Paske pitit fi nou yo gen plis valè pase sa moun panse sou yo.

Atik: Stef-any

Foto: Christina Julmé

Comments

comments