Kit li se lekòl, nan legliz, nan travay elatriye, plizyè moun toujou ap chèche fè m konprann lè m abiye “nenpòt jan l ta ye a” se pou m fè moun plezi osnon se paske m vle atire gason ki fè m abiye konsa. Se ka yon senp kòmantè osnon yon blag pou kèk moun, men fason panse sa a ka gen anpil enpak negatif pita sou jan yon tifi oson yon jèn fanm ka wè tèt li e alèz nan kò l.

Screen Shot 2015-11-09 at 12.38.55 PM

Se yon bagay depi tou piti ki toujou atire atansyon m. Poukisa nou kwè nan kilti nou pa bò isit depi yon fi abiye, sitou si li abiye yon jan seksi se pou bay gason jòf? Nou kontinye nouri fason panse sa a chak jou nan tèt tifi ak jèn fanm nan peyi Dayiti ki bay anpil rezilta ki pa toujou nan avantaj nou. Yon bò, jounen jodi a nou kontinye gen rezilta negatif sa a, kote yon pil ak yon pakèt jèn moun (sitou fanm) ki manke osnon pa gen konfyans nan tèt yo ditou e k ap tann validasyon moun akoz de sa moun panse e ka wè de yo. Yon lòt bò, sa kontinye trennen dèyè l fenomèn asèlman (nan lari, seksyèl elatriye…) ki fè yon gason ka pèmèt li fè nenpòt kòmantè sou kò ak kòman yon fi abiye paske pou li se konpliman li fè fi a. Mete sou sa, sa vin ogmante ensekirite lakay anpil fi ki santi yo otomatikman an konpetisyon ak yon lòt pou yon bagay osi san enpòtans ki se rad ak abiman ak karaktè fizik youn ki diferan de lòt.

Poutan bèlnègès, ti travay pèsonèl ou dwe fè ak tèt ou pou w pa pran nan pyèj sa a senp. Kite m ba w kèk endis ki ka ede w wè pi klè…

M te apèn gen 8 tan, lè manman m te achte bèl ne ak barèt, chosèt menm koulè e fè yon bon zanmi l ki te koutiryè nan katye a, fè yon bèl wòb jon pou mwen pou m ka al chante nan koral nan legliz la nan dat 25 Desanm. Dat sa a, se dat yo envite tout paran ak tout moun alawonnbadè vin selebre talan timoun ki nan legliz la. M pa bezwen di w nan epòk sa a kòman m te kontan; pou mwen se te tonton nwèl ki te pote tout bagay sa yo pou mwen. M fè tout ane a m pral legliz, m pa janm rate okenn repetisyon pou m ka al chante nan konsè sa a byen spesyalman.

M pa ka di w poukisa menm fredone m pa ka fredone kounya a 😛 men lè m te piti tout moun te toujou ap fè m chante pou yo paske swadizan m te gen bèl vwa. E se sa ki fè se mwen yo te chwazi pou fè lid nan koral la pou gran konsè sa a. Konsè a t ap fèt nan dimanch, nan samdi monitris koral la pase bò lakay la, li wè m ap travay ak manman m- manman m se te youn nan gwo machann fritay tout moun te konnen nan zòn lan-. Jou sa a, mwen te mete rad youn nan ti frè m yo- yon pantalon ak yon mayo- paske rad pa m yo te sal. Lè m te wè monitris la, sa te fè m plis pa ka tann jou konsè a rive.

25 desanm nan vin rive, mwen tou de jon ak bèl wòb mwen sou mwen, soulye nèf mwen nan pye m ak bèl kwafi nan tèt mwen, m prè pou m al chante devan manman m pou premye fwa. Mwen fè sa m rive nan legliz la, m pral rantre nan liy koral la, monitris lan rale m, li di m: “Ou an sanksyon paske yè mwen te wè w ak pantalon sou ou, ou p ap chante jodi a. Tifi pa dwe mete pantalon paske sa atire je ti gason sou ou“. M pa t gen ase lespri pou m konprann rès pawòl la, men menm kote a paske m tande m pa p chante a, m tèlman kriye, woule atè se lakay mwen yo retounen ak mwen 🙂

M pran tan pou m esplike w eksperyans sa a pou m montre w se yon bagay m ap viv pèsonèlman depi lontan. Se vre eksperyans sa a te baze sou relijyon, men nan lekòl mwen se te menm jan an, nan travay mwen sa pa osi frekan, men li toujou la. Si n kite aspè relijye a dèyè- paske m gen anpil lòt istwa toujou- fanm kou gason kontinye gen lide tou fèt sa a nan tèt yo otomatikman ke yon fi abiye- sitou si li byen abiye- se pou l atire gason. E sa se yon bagay ki tris e ki trè danjere paske souvan se pa janm vre, se pito yon pwojeksyon ki nosif nou konstwi nan tèt moun ki anpeche nou grandi, ki anpeche moun wè moun tankou moun; se yon atitid ak pèsepsyon ki bloke nou chak a yon nivo.

Sosyete a ranje kòl yon jan, depi avan nou gen bon lespri pou li transfòme nou an objè seksyèl osnon fè nou ap tann felisitasyon moun epi pita se li ankò ki pral kritike nou ki di nou pa gen konfyans nan tèt nou osnon ki pare pou joure nou, pou di nou pa gen valè paske nou te fè tèl ou tèl bagay- an verite ki pa jwe okenn wòl nan esans moun nou ye toutbon an. Se menm sosyete sa a aprè ki pral di gason sa a dwe fè sa li fè w la paske ou pa t dwe mete rad sa a. Se menm sosyete sa a ki pral fè yon fi vle touye w paske swadizan ou abiye two chèlbè w ap fè l pèdi mari l. Se menm sosyete sa a ki pral di w se vann w ap vann kò w kidonk moun ka machande. Lis lan te ka kontinye byen long toujou men si ta gen youn ou de bagay pou w sonje toutbon se:

Kò w se pou ou: Toutotan ou poko ka metrize sa, ou gen anpil obstak- pèsepsyon sosyal ki vin tounen andikap pèsonèl- ou poko ka depase. Ou pa ka kite moun dikte w men sa pou w fè ak kò w. Se vre n ap viv nan yon sosyete ki gen nòm ak fason li mache, men pa janm pè soti nan bwat sosyete a vle mete w la si sa pa mache pou ou. Mwen te toujou mèg/mens tout lavi m, yo te toujou di m a 2 bagèt legede m yo, san ni devan ni dèyè mwen pa t dwe mete pantalon lè m te kòmanse demwazèl. Men piske mwen te renmen jwe baskèt ak kouri anpil m te pran kouraj mwen ak de men, menm si moun t ap annwiye m, mwen te met pantalon. Petèt ou menm se le kontrè, se dèyè w ki gwo, pa okipe moun k ap di w men sa w ka fè osnon paka fè ak kò w, sou pretèks w ap agase lòt moun. Se ou ki pou santi w byen nan po w avan tou e chèche toujou gen bon entansyon de tèt ou, de chwa w ap fè chak jou pou tèt ou yo. Kò w se pou ou, se ou ki ladann chak jou, tout kote w pase ou ak tèt ou. Se sa ki fè si ta gen yon moun ki ta dwe konnen l pi byen se ou. Yon fwa ou aprann fè tèt ou plezi, ou tou enskri tèt ou nan wout pou w toujou respekte l. Kidonk ou pa pral fè anyen ki pral derespekte l, pa kite moun derespekte l tou.

Fè l pou tèt ou avan: Sa ka rive ou te konn abiye pou moun vrèman, osnon pou atire gason sou ou tou, paske se sa yo te aprann ou e se sa ou wè pi souvan nan kote w ap evolye yo. Men pran yon ti tan ak tèt ou, poze l kesyon sou aksyon w ap fè depi w leve nan maten rive aswè lè w pral dòmi, si yo rantre nan kad lanmou ak respè pou tèt ou? Si yo pa ta rantre nan kad sa a, jwenn kouraj pou met tèt ou nan nivo sa a. Poukisa? Paske pa gen moun sou latè ki pa bezwen validasyon, men sa ki kapital la, validasyon w ap chèche a, se ou ki pou bay tèt ou li avan. Kidonk si w ta mete yon djin sere sou ou ki mete bèl kò ou genyen an an valè, se pa p pou bay gason jòf ni pou fè moun wè w paske w gentan depase stad sa a deja. Aprann gade tèt ou, pase tan ak tèt ou, felisite tèt ou, pran tan w ak tèt ou epi bay plis priyorite ak sa je moun pa ka wè ak je yo nan lavi w, bay plis plas ak sa w ka santi e sa ki ka touche lòt moun pito. W ap sezi wè ki valè enpak sa ap gen lavi w ap mennen chak jou a e nan lavi moun ki nan antouraj ou.

Se pa tout tifi ni tout fanm k ap ka gen kapasite pou yo fèmen je yo sou kritik, sou dwèt n ap lonje sou yo chak jou akoz de bagay ki initil e ki souvan ki pa depann de yo, pou montre yo pa ase. Dayè lakay nou, nou plis ap chèche mete devan lasèn sa ki pa p itil nou anyen kòm moun, sa ki vin bay rezilta yon mas pèp ki san referans, yon lespri kolektif ki fèmen, ki anklave ki pa wè pi lwen pase pwent nen l. Kisa n ap fè ak medam sa yo? Kisa nou konte fè kounya ak tifi ak ti gason ki gen chans pou wè bagay la yon lòt jan mete sou sa k ap vin dèyè yo? N ap kontinye akize yo, imilye yo, joure yo, fè yo santi yo koupab pou sa yo jwenn tèt yo ye?

Kidonk bèlnègès nenpòt sa w ta vle mete sou ou a, asire w se yon chwa ou fè e ou konn poukisa w fè l. Se pa paske li alamòd, se pa paske ou vle atire gason men se paske ou santi w byen nan po w e sa fè w plezi. Epi se gade w ap gade w ap wè kòman sa ap pi fasil pou ou, pou pase richès- richès renmen e aksepte tèt ou a- sa a bay pitit ou, timoun ki sou katye a, ti kouzin ak kouzen w elatriye. Sispann fè sa w ap fè yo pou moun, kòmanse fè yo pou tèt ou pou w ka amelyore lavi w.

Comments

comments