Lè w pi gran nan yon fanmi, sa toujou sanble yon gwo chay paske l vini ak anpil responsablite ak tèt chaje. Men nan fanmi ki gen mwens mwayen yo, yo fè w konprann lavi lòt ki pi piti yo sou kont ou lè se ou ki pi gran. Sa pa t ap yon pwoblèm, si moun ki pi gran an te ka jwenn kote pou l pase epi pou l bay lòt sa k dèyè w yo lanmen, men souvan sa pa konsa paske sosyete n ap evolye a pa fè n kado sa a. Fason panse sa a toujou fè anpil gran sè ak gran frè soti fristre, pa byen nan tèt yo ak nan lespri yo. Sitou pa bò lakay nou, kote yo fè pi gran yo kwè se yo menm ki pou rale tout pi piti yo monte sou plan ekonomik ak sosyal. Se yon mantalite ki ka parèt inosan, paske gen kèk pi gran ki reyisi epi ki rive rale pi piti yo vre tankou ba yo viza, foure yo nan yon bwat leta elatriye… Men anpil fwa, sa nou pa wè a se li ki pi mal. Kit se te jèn fi, kit se te jèn gason, se yon chay jèn moun ap pote ki twò lou pou yo.

saddi1

Bagay la se kisa l ye ? Si w pi gran, li toujou parèt nòmal pou w sèvi gid ak modèl pou lòt frè ak sè ki swiv ou yo. Men nan sosyete pa nou an, sa ale pi lwen pase sa paske lavi tèlman di nan peyi a, le tan pou manman ak papa ta travay pou yo fè wout pou pi gran an, senti pa yo gentan kase. Kidonk, se pi gran an ki pou pran la relèv. Koze a kòmanse malouk, se lè pozisyon sa yo ba w la oblije w fè yon seri sakrifis ou potko pare pou yo, ki ka gen gwo konsekans sou moun w ap ye demen an. Paske sakrifis sa yo kont pou mennen w nan wout ou te ka pa vle.

Nan anpil fanmi nan sosyete a, yo souvan montre timoun yo (tifi ak ti gason) tounen parazit. Yo montre yo depi pi gran an reyisi, se yo ki reyisi tou, kidonk yo pa oblije fè efò pèsonèl. Konsa, ti gason ki pi piti yo vin kwè yo pa bezwen fè efò paske gran sè a la, paske l gentan fè efò pou yo. Kòmsi pi gran an pa gen yon vi pou tèt pa l, se pou pi piti yo l dwe viv.  Pou tifi yo atò, sa pi rèd. Si yo pa mete nan tèt yo gen yon gason k ap vin marye avè yo, yo fè yo kwè se yo k pou leve fanmi an atè a. E souvan se kò yo ki sèl zouti ki ka pèmèt yo pran swen tèt yo ak tout rès fanmi an. Mantalite sa a gen plis move konsekans sou jèn fi yo. Paske anpil fwa yo prèske vann tèt yo pou yo ka jwe wòl manman ak papa ta dwe jwe. Aprè tranbleman dtè 12 Janvye a, sa vin pi mal paske gen anpil jèn fi ki nan kondisyon sa a ki kwè otomatikman sa nòmal. Anpil nan yo ap sibi l san yo pa di anyen, pou yo pa touye lespwa fanmi an, ni pou yo pa pèdi lanmou ak respè yo kote y ap viv la.

Se la jèn fi a tonbe nan pyèj la.  Chak fwa l konprann se li k pou pran lari pou peye lekòl ti frè ti sè, pou peye kay ak bay manje, li pèdi chans pou l ta tounen yon fanm ki ka mèt tèt li demen. Jèn fanm sa a pa wè tèt li tankou yon moun ankò. Li vin wè tèt li tankou chans fanmi an, tankou sèl espwa fanmi an. Sa ap gide tout relasyon l pral gen ak gason, paske fòk li debwouye l fè fanmi an mache, kidonk tout relasyon l ak gason ap chita sou baz materyèl sèlman. Gason p ap janm ka konsidere l ak respè vre, paske l tankou yon moun k ap fè echanj. Men mezanmi, kilè jèn fi sa a ap rive reflechi pou tèt pa l ? Si l tonbe travay pou pi piti avan tèt li, kilè l ap rive travay pou rèv pa l ?

Ki moun k ap reflechi ak kalte presyon ak fristrasyon mantalite sa a trennen dèyè l?  Pwoblèm sa a tèlman anrasinnen nan kilti nou, li difisil anpil pou w jwenn jèn fanm ki rive konprann fenomèn sa a e ki gen kouraj pou di yo gen yon rèv pou tèt yo tou e yo prè pou met rèv sa a avan tout lòt bagay. Mete sou sa, pa gen kote nan sosyete a yon jèn fanm ka ale pou l depoze chay sa a, ki ka pwopoze l kèk solisyon. Se sa ki fè, li enpòtan pou n gade pwoblèm sa yo nan je, pou n reflechi sou yo pou fè jèn fanm nou vle demen yo, rive chape e soti nan wout tou trase sa a.

Bèlnègès, se vre bagay la mare. Prepare w, anpil moun pral di w egoyis. Fanmi w ka tounen pi gwo lenmi w paske yo ka pa ka konprann, ou vle reyisi ak pwòp fòs pa w e sa ap pran tan. Men, jodi a bay tèt ou chwa sa a, ou pa bezwen santi w oblije sakrifye tèt ou pou ti fanmi ka rive. Wi fò w yon modèl pou pi piti yo, modèl kouraj, modèl fanm k ap goumen pou l reyalize rèv li. Wi, ou ka gide pi piti yo, ede yo nan jan w kapab men pa fè yo tounen parazit. Ou pa bezwen tounen esklav rèv sa k vin aprè w yo epi w bliye pa w yo, paske si w pa rale tèt ou, ou p ap ka rale pèsonn.

Atik: Stef-Any

Foto: Saddi Khali

Comments

comments