Youn nan kote jèn fanm sibi plis presyon ak vyolans fizik oubyen emosyonèl se nan relasyon renmen yo genyen ak gason. Se youn nan kote yo bliye pi vit moun yo ye a, rèv yo gen pou tèt yo ak fanm yo vle tounen an. Soti nan jan nou leve tifi an Ayiti ki fè yo plis wè ti gason tankou yon menas, rive nan pil mizik konpa y ap tande lè yo demwazèl ki fè yo kwè relasyon lanmou fanm ak gason souvan pa mache paske fanm se pwoblèm, li difisil pou anpil jèn fanm kòmanse yon relasyon renmen ki chita sou respè. Mete sou sa, sosyete a prepare tifi depi tou piti pou bliye tèt yo pou fè gason plezi, dèfwa li difisil pou yo wè osnon konprann mank respè pou tèt yo ak minimòm respè gason ta dwe ba yo nan yon relasyon ka koute yo lavi yo.

sad25

Si gen yon bagay yon jèn fanm ka devlope lakay li ki ka afekte tout relasyon li genyen osnon pral gen ak lòt moun, se respè li gen pou tèt li. Definisyon ki pi senp nou ka pataje ak ou pou respè nan ka sa a, se konnen sa w aksepte ak sa w pa aksepte e chèche konnen poukisa nan tou lè de ka yo. Sa tris, men souvan se paske nou bliye poze tèt nou kesyon sa yo ki fè anpil gason ak lòt fanm parèy nou trete nou kòm twal kay devan pa pòt yo. Sosyete a an jeneral dwe fè yon gwo travay pou aprann ti gason depi tou piti, yo  pa mèt pèsonn jis paske yo se gason e pèsonn pa ret avè yo kidonk fanm pa dwe yo anyen depi tou piti. Men nou tèlman ap fòmate tifi depi lontan pou yo jis rantre nan relasyon ak gason kou tete yo fin pouse osnon kou senti yo kòmanse laj, yo pa gen tan pou yo aprann twòp bagay sou kòman respè dwe tounen fondasyon relasyon yo ak rès mond lan.

Pandan ansanm n ap travay pou redefini sa nou ye nan sosyete a, nou menm jèn fanm nou dwe kòmanse kesyone kèk konpòtman nou genyen tou nan relasyon nou ak gason, ki fè souvan yo pa ka pran nou oserye paske nou pa pran tèt nou oserye. Nou gen plizyè ekzanp k ap vini nan lòt atik byento, men jodi a n ap kòmanse ak sa a:

Sispann di non lè toutbon ou vle di wi e wi lè w vle di non

Nan sosyete pa nou an, nou fè jèn fanm kwè lè yo pa kouri di sa yo vle osnon sa yo panse toutbon, se plis yo se bon fanm kidonk y ap toujou jwenn validasyon gason osnon gason ap toujou ka kouri dèyè yo, se plis gason ap vle yo. Nou aprann jèn fanm pou yo pa janm dirèk nan sa y ap di ni sa yo panse paske gason kwè fanm se mistè. Nou fè jè jènn fanm aprann kòman pou yo sèvi ak sa pou yo pase sou gason nan lide se byen n ap fè yo. Nou fè sa tounen yon refren nan tèt ni gason ni fanm ke fanm pa janm konn sa yo vle. Nou anrasinnen nan tèt fanm lè yo jwe ak mistè sa a, gason p ap ka reziste ak yo. Nou pa janm kanpe pou nou kesyone valè dega pratik sa a kreye nan relasyon fanm ak gason ak fanm ak tèt yo.

Sa vin konplike lè se relasyon renmen e sa kreye an pakèt tèt chaje ni pou jèn fanm ni pou gason tou lè de te ka evite. Non sèlman sa lakòz youn pa ka onèt ak lòt, men sa se youn nan fason gason fè anpil vyolans seksyèl sou fanm paske yo kwè lè yon fi di yo non, se jwe fi a ap jwe. Nou vin kreye yon sistèm konfizyon nan tèt fanm ki fè ni li ni lòt moun ki nan antouraj li pa ka fin fè yo konfyans e sa kreye yon sèk soufrans ki pa janm fini.

Kòm validasyon gason se lò, nou montre fanm pou yo toujou ap kouri dèyè l san kesyone chwa y ap fè ak aksyon y ap poze. Sa ki vin bay kòm rezilta, mantalite ki fè nou kwè otomatikman sa yon fanm panse pa gen twòp valè –paske fanm pa janm dwe di sa yo panse toutbon – menm si fanm sa a ta plis konnen sa l ap di nan moman an pase yon gason. Nou kontan lè jèn fanm fèmen bouch yo toutotan yo pa anba vant yon gason y ap bay plezi. Men nou sezi pita, lè fanm pa ka pran lapawòl nan lavi piblik pou patisipe kòm sitwayen konsekan. Mete sou sa, nou fèmen je nou lè lavi yon jèn fanm menase paske li deside kanpe pou di sa l panse. Nou minimize pwosesis ak kouraj sa mande aprè pil tan li pase nan fè egzèsis ap di sa l pa panse, lè l resi rive kanpe pou l di sa l panse. Nou pito dyabolize l, nou ba l plizyè non, nou di l rayi gason, nou di li vin pou l kraze fanmi paske li deside di tout bon sa l kwè ak sa li gen konviksyon ladann epi n al chèche pawòl nan labib pou nou kore sa.

Bèlnègès, si w pare vre pou tounen yon fanm ki mèt tèt li, ou dwe derefize patisipe nan yon pratik konsa. Depi jodi a, kòmanse di sa w panse toutbon aklè. Si w pa ta vle pale nan moman an, di aklè ou pa vle pale men pa pretann ou pa vle pale (pandan ou vle pale) jis pou ka atire atansyon moun w ap soti ak li a. Sispann jwe ak pretansyon. Kòmanse retire konfizyon sa yo nan fason ou wè tèt ou avan. Aprann onèt ak tèt ou nan chak grenn desizyon w ap pran chak jou e w ap kòmanse wè li natirèl pou sa reflete relasyon w ap genyen yo. Sispann mete filtè nan sa w panse ak nan sa w santi pou fè moun plezi. Se vre, ou p ap toujou gen rezon nan tout sa w ap di men se meyè fason pou w pa pase tout lavi w ap mande padon pou ekzistans ou paske desizyon w pran yo, kòmanse nan ki rad w ap mete sou ou rive nan relasyon w ak mennaj ou, se desizyon ki reflechi.

Atik: Krissy

Foto: Saddi Khali Photos

Comments

comments