Nan kilti pa nou, nou fasil repete pitit se byen pòv malere. Malerezman, pawòl sa a patisipe nan fè majorite paran panse tout sa y ap fè pou pitit yo jodi a, timoun sa a dwe peye yo l demen. Genyen ki pa menm asire yo pitit sa a ale lekòl, ni ede l grandi, men yo konte sou timoun sa a kanmenm pou retire yo nan mizè. Pou pitit fi menm, presyon an plis. Se tankou se te yon obligasyon pou yo leve paran yo atè a.

Se vre pawòl sa a vize tout kategori timoun, pitit fi kou pitit gason. Men l gen plis pwa sou do jèn fanm yo. Paske yo plis sibi l nan lespri yo, nan fason yo konprann lavi a, ak nan chwa y ap fè lè y ap gen relasyon ak gason. W ap souvan wè menm si yon granmoun gen pitit fi ak pitit gason, si l malad osnon gen yon pwoblèm se kay pitit fi a y ap pi souvan mennen l. Petèt se paske nan mantalite lakay nou, gen yon wòl ki tou defini pou pitit fi sa a. Swa se li ki pi sansib osnon se li ki ka okipe manman l osnon papa l. Men tou, paske se li yo te leve pou jwenn yon gason k ap ba yo kay ak lòt byen paran an ap ka pwofite.

Pawòl sa a tèlman gen fòs nan kwayans popilè a, li parèt menm nan chwa paran yo ap fè nan jan y ap leve timoun yo. Souvan, w ap jwenn yo prefere voye tigason yo lekòl paske yo kwè lè tifi yo gran, y ap jwenn gason ki pou ede yo. Anpil tifi nan sosyete a grandi ak kwayans sa a, e sa fè yo anpil mal. Se pa san rezon si jounen jodi a, anpil tifi ki poko menm fin devlope ni nan kò yo ni nan lespri yo panse yo responsab paran yo. Menm si yo pa ta pare pou sa, yo rantre nan relasyon ak moun yo pa konnen pou yo ka gen mwayen leve fanmi yo atè a. Pafwa, yo menm marye ak moun yo pa renmen pou ede paran yo paske yo santi yo koupab si yo pa ta ka fè sa, paske nou te leve yo ak yon santiman sa n ap fè pou yo a, se pou yo ba nou l an retou. Tifi yo souvan konprann lè yo pi gran fòk yo fè tout sa ki depann de yo pou yo levef anmi yo atè a menm si nou konnen aklè peyi Dayiti pa ba yo kote pou yo pase.

Se yon bagay ki tèlman parèt nòmal pou anpil paran, yo menm rive bay pitit fi yo presyon si yo pa ta ko jwenn yon nèg ki ka ede yo. Menm si yo pa di jèn fi a bagay la tou kri men yo gen kèk ti fòmil yo glise tanzantan : apa w pa janm mennen okenn moun isi a? Apa w pa janm prezante m pèsònn? se laj wi k ap monte sou ou, elatriye. Presyon sa yo vin tounen yon maswife nan tèt jèn fanm sa yo. Paske yo panse yo oblije mete kò yo deyò pou jwenn yon moun pou yo ka leve paran yo atè a.

Sosyete n ap viv la mete ase presyon sou jèn fanm deja. Paran yo pa ta dwe ap ajoute sou li nan fè yo kouri al chache gason pou yo marye osnon pou yo fè pitit pou l ka ba yo byen pou okipe yo. Li lè li tan pou majorite paran ayisyen konprann se devwa yo pou yo leve pitit yo byen, mete yo lekòl, ede yo viv lavi yo. Sispann fè timoun yo konprann si nou okipe yo  jodi a, se pakse demen n ap bezwen yo, se yon dèt yo gen pou nou. Yon pitit ka deside ede paran l ak tout chwa l. Se pa nou ki pou prèske mete yon kouto anba gòj li pou l ba nou manje, peye kay, peye lekòl pou pi piti yo.

Gen paran ki pa ni di pitit yo sa, ni ba yo presyon men yo kontan si yon pitit fi okipe kay la e y ap ankouraje l menm si yo pa ta konn sa l ap fè. Sa dwe sispann paske se pa pou sa pitit fi nou yo la. Olye nou fè yo kouri al antre nan relasyon yo pa bezwen ni yo pa ka jere pou okipe nou, an nou ede yo soti anba gwo presyon sosyete a mete sou do yo a pito. Menm si yo ta fè nou kwè sa, pitit pa byen malere e pitit fi pa la pou leve nou atè a.

An nou kite pitit fi nou yo ak chwa yo. Pa fòse yo al chache nèg pou okipe nou paske nou rive nan yon moman nou pa ka travay ankò. Pitit fi kou pitit gason pa dwe paran yo anyen. Wi se vre, yo dwe sipòte paran yo men sispann mete yon chay sou tèt yo paske n ap toupizi yo olye n ede yo grandi pou tounen fanm konsekan ki ka chwazi sa yo vle fè ak lavi yo.

Atik: Stef-any

Foto: Christina Julmé

Comments

comments