Gen anpil pawòl nou repete, anpil jan nou wè mond lan nan imajinè nou nan sosyete Ayisyèn nan, ki se gwo blokaj pou yon tifi osnon yon ti gason rive tounen yon moun ki ekilibre e ki ka itil tèt li ak peyi l pita. Pi souvan, pawòl sa yo pa nan avantaj fanm e yo montre aklè ki wout nou trase pou yon tifi osnon yon jèn fanm pran, pou n ka konsidere l kòm yon fanm toutbon. Nou di pawòl sa yo san nou pa reyalize ravaj yo pral fè nan lavi ti jèn fi ak sou relasyon yo pral gen ak lòt fanm ak gason pita. Nou dwe kòmanse kesyone pratik sa yo si tout bon, nou vle jèn fanm mèt tèt yo.

sad2

Soti nan fè manje ki pa gou, pase pran rad ki lave men ki pa pwòp, gason men sitou fanm itilize pawòl sa a”y ap voye w tounen” pou imilye tifi ak jèn fanm. Nou di l nan griyen dan osnon pou anmède yon tifi ki pa rive fè yon travay byen, men pawòl sa a se youn nan pawòl ki fè nou plis mal pase byen. Pou kòmanse pawòl sa a montre, tout atant nou de yon tifi osnon yon jèn fanm se pou l jwenn yon gason epi pou l okipe gason sa a nan fè manje, pase, ak fè travay nan kay sèlman. Nou rekreye relasyon mèt ak esklav la ak pawòl sa a, kote nou fè tifi kwè sèl fason pou l asire l yon gason ap fè l favè pou ret avè l, se pou l fè travay sa yo epi aprè pou bay gason sa a bon plezi sou kabann, menm si li pa ta santi enèji pou sa. Epi ak menm pawòl sa a, nou montre gason an li gen dwa pou jije pèfòmans fi sa a, san l pa pot patisipasyon ak èd pa l, sinon li ka kite fanm sa a pou yon lòt fanm, li ka voye l tounen kay manman l. Paske nan mantalite nou,  ap toujou gen yon lòt fanm k ap vle l, l ap toujoun ka jwenn fanm ki pi bon pase l men fanm nan pa gen tout chwa sa yo, paske depi gason an kite l se li sèl ki pèdi. Se youn nan kote tou, nou tou ranfòse rayisman nan mitan fanm nan kreye konpetisyon pou wè kiyès ki ka pi byen parèt devan gason.

Sa pa rete la, pawòl sa fè nou kwè travay nan kay tankou fè manje, lave rad, pase, al nan mache osnon okipe timoun, se travay fanm sèlman. Se yon gwo manti sosyete a kontinye bay chak jenerasyon fanm e nou kontinye ap peye sa, paske relasyon moun ak moun pa mache konsa vre. Zouti sa yo pa zouti fanm sèlman, se zouti tout moun ta dwe aprann depi tou piti pou ka tounen granmoun ki responsab, ki ka okipe yo de tèt yo nenpòt kote yo ta pase. Mete sou sa, sa montre nou pa janm apresye efò fanm fè tout bon paske nou kreye anpil atant ki byen wo de yo e nou bese atant nou de mesye yo osnon nou pa gen atant ditou de yo. Konsekans dezekilib sa a, nou tout konnen l. Nou kreye de kalite moun diferan ki chaje ak fristasyon ki pa janm ka rankontre youn lòt toutbon. E lè kèk moun deside pale de sa, olye nou pran san nou pou n koute e kesyone reyalite sa a, nou rale bib nou ak gwo teyori san sans pou n montre natirèlman fanm pi sansib pase gason. Tandike, nou te ka kreye sansibilite a nan tou de depi tou piti nan fason n ap leve yo, pou youn ka rive konprann lòt pita e gade lòt kòm moun ki egal ak yo.

Pawòl sa a limite kapasite tifi ak jèn fanm, paske nou fè yo kwè pi gwo sa yo ka reyalize nan tout vi yo, se jwenn yon nèg. Nou fè ” ret kay manman w toujou” tounen yon jouman osnon yon fason pou fanm parèy yo choute sou yo, san nou pa rann kont de reyalite ekonomik peyi a, kote plis pase 80% popilasyon an ap viv nan mizè nwa e lamizè tounen sèl byen paran kite pou pitit yo. Nou tou choute sou manman yo tou nan di yo endirèkteman yo pa byen leve pitit yo malgre kalamite nou konnen fanm ap pase pou leve timoun. Nou fè al viv ak yon gason tounen yon priyè jèn fanm ap mache chèche ak de men anlè nan jèn tout kote anba solèy cho, men nou peze lang nou lè pou n mande mesye yo fè sa tou. Nou gaspiye tan jèn fanm, nou toupizi lespri yo pandan yo te ka itilize tan sa yo pou chèche konnen ki taktik yo ka kreye pou yo ka amelyore lavi yo ak pwòp kapasite pa yo. Pou si sa ta rive yo ta vle pataje lavi yo ak yon moun, pou se pa yon moun ki pral bat yo paske l ap ba yo manje sèlman. Pawòl sa a mete yon gwo presyon nan lavi  tifi ak jèn fanm, nan fè yo kwè yo gen yon laj pou yo jwenn yon nèg paske si twò ta bare yo e yo pa ta ka met la pat sou yon gason, sa sinifi lavi yo pase mal.

Chay konsekans negatif pawòl sa a gen sou lavi tifi ak jèn fanm anpil. E w ap sezi pou w wè, fanm se premye moun k ap itilize l kont lòt tifi ak jèn fanm parèy yo. Men sa ap fasil pou w konprann  lè w rive sènen mantalite ki bay gason plis avantaj sou fanm nan sèvi ak fanm kòm pwòp zouti pou yo detwi tèt yo ak fanm parèy yo, ak pou simaye lide gason siperyè pase fanm nan kidonk merite pi bon tretman. Men bèlnègès, ou ka poze kesyon sou tout sa yo te aprann ou sou tèt ou, fanm parèy ou, ak relasyon ou dwe gen ak gason. Ou ka rive dekouvri gen anpil manti nan verite ankè yo fè n ap vale depi tou piti. Ou ka asire w ou pa pase manti sa yo bay sa k ap vin aprè w yo. Pwochèn fwa, ou panse di yon tifi osnon yon fanm pawòl sa a, pran yon ti tan, felisite l pito pou efò l e di l ou espere l fè mye pita. Konsa, nou youn ka rive gen konfyans nan lòt, ede lòt avanse e aprann wè lòt pou kapasite yo avan tout bagay men pa pou sa yo ka pot bay gason sèlman.

Atik: Krissy

Foto: Saddi Khali

Comments

comments