Li fasil pou bay jèn fanm pote tout vye non, lè yo deside chèche yon kategori gason byen presi ki pou okipe yo. Kòmanse sou ti lepè pase pran etranje rive sou dyaspora, gen yon ipwokrizi nan sosyete a ki kondane jèn fanm pi di pou chwa gason nan kategori sa yo. Poutan, olye nou kontinye lonje dwèt pou akize jèn fanm sou chwa gason y ap fè, nou ta dwe pito goumen pou nou derasinnen mantalite ki fè yo toujou ap tann yon lòt moun ki pou responsab lavi yo nan plas yo a.

yass

Reyalite jèn fanm k ap chèche dyaspora pou fè yo rantre nan peyi etranje, pi souvan Ozetazini, se yon fenomèn nou pa ka monte britsoukou konsa pou nou pale de li. Nou tout konnen sitiyasyon sosyal ak ekonomik peyi nou an, kote lamizè kòmande vant ak lespri pifò nan popilasyon an, kidonk premye reyaksyon nou ak yon fenomèn konsa pa ka pou enkriminen jèn fanm, ni tonbe nan pawòl demagoji ki dyabolize fanm pou chwa sa yo. Men li nesesè pou nou raple w, lojik tann gason ki pou voye chèche w la paske swadizan se sa ki pral chanje lavi w la se yon manti.

Rezo sosyo yo patisipe anpil nan fè jèn fanm tonbe nan pyèj chèche dyaspora ki pou voye pèpè ak ti transfè pou yo, nan lespwa yon jou moun sa a ap ka rantre yo. Gen anpil jèn fanm sou Facebook pa ekzanp, ki pase tout tan yo ap tcheke gason ki p ap viv an Ayiti. Anpil gason sèvi ak sa pou ranfòse lide tout fanm se bouzen, an menm tan tou bay lide fanm ap toujou bezwen yo a jarèt, menm si yo ta lòtbò dlo. Men, li difisil pou w tande gen anpil gason ayisyen tou k ap viv aletranje ki deja marye osnon ki nan relalsyon ak lòt fi kote yo ye a, k ap manipile jèn fanm sou rezo sosyo yo pou kreye relasyon ki baze sou manti sa a. Pi souvan sèl enterè yo lè yo rantre Ayiti,  se jwenn youn ou plizyè jèn fanm ki disponib yo ka kouche jan yo vle, nan abize espwa yo yon jou y ap fè yo pati. Fenomèn sa a kreye yon gwo sèk fristasyon manch long lakay jèn fanm e ranfòse anpil pawòl san sans sou fanm an jeneral ki fè plis mal ke byen nan jan nou wè fanm nan kilti nou.

Mete sou sa, jèn fanm kwè se yon gwo akonplisman lè yo ka di lòt jèn fanm parèy yo, nèg yo ap viv lòtbò. Se tankou yon senbòl fyète ki ka montre lòt jèn fanm nan, lavi yo pa vo anyen.  Fenomèn sa a kenbe jèn fanm nan yon eta despri pou yo toujou ap tann e aksepte sa yo pa ta dwe aksepte nan relasyon ak gason. Li maspinnen sante emosyonèl yo e fè yo kwè nan ilizyon peyi etranje se paradi. Pi souvan, pi gwo sa yo jwenn de relasyon sa yo se yon pitit yo pral gen pou leve pou kont yo nan tann ti transfè k ap rantre chak mwa, paske papa a pa sou plas. E si pa malè yo ta rive pati tout bon, sa ki difisil pou rive, reyalite peyi etranje a ap tann yo pou ba yo yon jidoka depi lè yo kite èpòt la, mete sou sezisman yo ka pral pran lè yo resi konnen nèg sa a gen madanm ak pitit sou kont li deja. Lè sa rive, li konn deja twò ta pou jèn fanm sa a pou l fè bak paske sa l kite dèyè pi mal, kidonk li oblije viv ak chaj sa a sou do l tout lavi l menm si byennèt li menase.

Kidonk nan ka sa a, ni fanm ni gason viktim de mantalite sa a ki fè fanm kwè se gason sitou si se yon dyaspora ki ka chanje lavi yo a. Gason an yon bò, si li deside rete nan relasyon sa a paske fòk nou di pifò nan yo konn disparèt lè yo fin pran sa yo bezwen an, ki panse plis fanm li kouche plis valè li genyen kòm moun, vin gen plis responsabilite sou do l, kidonk l ap gen pou l bourike plis pou l okipe l de tèt li ak fanm sa a ak timoun sa a. E kòm peyi etranje pa fè pèsonn kado, gen anpil chans pou l pa janm soti nan sèk lamizè. Jèn fanm lan menm soufri pi plis toujou, lè l resi reyalize li te bati tout avni l sou yon manti.

Bèlnègès, ou pa ka bati avni w sou pwomès gason ap fè w pou fè w pati. Nonplis, ou pa ta dwe rantre nan lojik kite yon gason fè sa l vle ak kò w paske ou kwè li pral chanje lavi w nan plas ou. Ou pa janm mande tèt nou, jèn fanm ki pase nan wout sa a deja sa yo reyalize? Ou vle m di w, pifò nan yo pa reyalize anyen paske chwazi wout ki pi fasil yo p ap janm sifi pou fè w tounen yon fanm ki mèt tèt li. Nou pa vle tounen manman moral pou n di w men ak ki moun ou ta dwe soti, paske chwa sa a se ou ki dwe fè l pou kò w. Men asire w, nenpòt moun ou ta deside pataje lavi w ak li pa otomatikman responsab lavi w, kit se yon moun k ap viv isit osnon lòtbò dlo. Pèsonn pa ka responsab lavi w nan plas ou, bèlnègès. Sispann tann dyaspora pou voye chèche w, dyaspora ni pèsonn lòt moun p ap janm ka kreye lavi ou ka kreye pou tèt ou ak fòs ou ak kapasite w.

Atik: Krissy

Foto: Saddi Khali

Comments

comments