Li nòmal si fason w defini reyisit la se pa konsa yon lòt moun wè l. Reyisit se yon bagay ki trè pèsonèl menm si sosyete n ap evolye ladann nan vle fè nou kwè se nan yon sèl wout pou tout moun pase pou yo reyisi, e si yon moun pa ta pase nan wout sa a, nou konsidere l tankou yon pa itil. Pa ekzanp, reyisit nan mantalite ayisyèn vle di pi souvan se gen byen materyèl tankou machin, kay, tè, dènye mak telefòn elatriye…, osinon se tounen yon moun ki popilè, ki chaje kontak (menm si moun sa a pa ta menm konn tèt li).

art1

Poutan pou jèn fi k ap evolye nan sosyete ayisyèn nan, reyisit la charye yon pi gwo chay dèyè l. Se vre anpil paran fè sakrifis voye pitit fi yo lekòl, men atant sosyete a gen de jèn fanm pi souvan pa gen anyen pou wè ak lekòl si nou ta ap pale de jan nou wè reyisit la. Jiskounya a, li pi fasil pou w jwenn yon moun di yon jèn fi reyisi, lè li jwenn yon gason k ap okipe l. Rive marye ak nèg la e fè pitit pou li se objektif la. Nou p ap menm pale si se ta yon etranje menm kote jèn fi sa a ka vwayaje, se pi gwo akonplisman ki te ka ekziste. Danje ki gen nan fason panse sa a, se ke se yon gwo manti. Se yon manti nou kontinye sitire epi kontinye leve jenerasyon aprè jenerasyon jèn fanm ak jèn gason ki prè pou yo bati lavi yo sou sa sèlman. Bèlnègès, moun pa ka travay pou reyisit lavi w nan plas ou paske reyisit ou se yon konba pèsonèl.

Si n rete sou fason yo fè nou wè reyisit la, n ap wè tout moun: jèn fi kou gason ap chèche reyisit yon kote. Sa ki vin fè gen anpil bagay nou aksepte fè petèt nou pa ta dwe fè, pou nou ka rive nan ilizyon reyisit sosyete a vle nou atenn nan. Nou vin kwè plis ke se pa wout nou pase a, men se kisa n ap jwenn nan wout la san panse menm yon fwa ak kisa sa pral ititl alalong. Sa ki pi rèd la, nou prete pawòl nan kilti moun ki te kolonize nou yo ki jouk kounya a pa vle wè byen pou nou, pou nou di « Tout chemin mène à Rome ». Manti ! Si w pral Rome, ou sou de pye w epi w mete tèt pou Jakmèl, gen anpil chans pou w mouri nan wout avan w resi rive. Paske non sèlman ou mal pati men ou mal ekipe pou vwayaj la, sizanka pye w ta fè w mal osnon ou pa ta gen dlo, sa w ap fè? Se yon pawòl nou itilize pou kenbe nou konfòtab ki fè nou kwè vrè reyisit la gen wout dekoupe. Olye li ede nou tande ti vwa ki nan nou an e pran kouraj nou ak de men pou nou swiv li, li bpouche je nou epi li di nou l ap mennen nou. Yon bèlnègès k ap travay sou tèt li pou li amelyore lavi l pa ka rantre nan mòd panse tèt anba sa a.

Konbyen fwa w di tèt ou, sa pa deranje w menm si sa ta pran tout lavi w pou w vin fanm ou vle ye a? Eske rive depase lide wi lajan enpòtan men kòman m ka fè pou m pa oblije depann de yon gason pou li? Eske w rive di tèt ou tou, petèt reyisit w ap chèche a ale pi lwen pase byen materyèl? Se kèk kesyon ou oblije poze tèt ou pou w asire ou p ap bwè manti sa a, sosyete a vle foure nan gòj nou menm jèn fanm san kraze. Paske, se kesyon sa yo ki pral menmen w reflechi sou ki wout ou vle pran e ki wout k ap pi bon pou ou, pou w rive defini reyisit pa w la ki koresponn ak fanm ou vle ye a.

Imaj pi souvan ki la kòm modèl yo, se moun ki dèyè rive vit san rann kont ak ki kote wout yo pran an ap mennen yo. Souvan, se enfliyans sa yo ki fè nou bezwen rive vit, paske x osnon z rive konsa, ou ta vle rive konsa tou. Chak fwa, sonje mande tèt ou èske w konnen kisa moun sa a ou pran kòm modèl reyisit la te chwazi kite pou l rive kote l ye a? Eske modèl reyisit pa w la, ou vle l sanble ak pa lòt moun sa a? Paske si w pa konn fondasyon reyisit pa lòt moun nan, ou pa ka konpare pa w la ak pa l la.

Reziste se yon mo ki gen anpil fòs. Se menm jan an tou, fò w gen anpil fòs pou w rete nan wout ou gentan osnon pral chwazi a. Menm si w ta voye je w ou ta wè sanble se ou ki nan dèyè kamyonèt la, reziste. Menm si anviwonnman w ap evolye a ta vle fè w kwè  wout ou pran an p ap mennen w okenn kote, reziste. Li difisil se vre pou yon moun pase tout lavi l ap reziste men se sèl zouti w ap genyen pou rive kreye reyisit pa w la. Se sèl fason ou ka kite mòd “siviv” pou w rive nan mòd kote w ka “viv”.

Epi, chak fwa w reziste, ou bay yon lòt jèn fi chans pou swiv ou. Chak fwa w pa chwazi trayi bèl nègès ki andan w lan, se reziste w reziste. Amelyore lavi w se yon pwojè e se pi gwo reyisit w ap gen pou w akonpli. Se pa lè moun di w reyisi ou reyisi vre, ni se pa lè w fè tout moun ap pale de ou ki reyisit la toutbon. Lè w ap travay sou tèt ou pou w tounen fanm ou vle ye a, w ap rive reyalize se premye pa ki mennen nan tout lòt ilizyon reyisit sosyete a te mete devan w yo. Reziste. Paske pi gwo reyisit ou se ou.

Atik: Stef-Any/Krissy

Comments

comments