Gason se chèf fanm. Sa se yon pawòl nou souvan tande. Kit se legliz kote anpil pastè entèprete pawòl sa a nan fason pa yo osnon lòt kote nou souvan frekante tankou lekòl epi anndan lakay nou, nou leve ak refren sa a chak jou nan zòrèy nou. San nou pa konnen, mantalite sa a patisipe anpil nan fè jèn fanm ap mande mennaj yo oubyen mari yo pèmisyon pou yo ka soti, tankou al wè zanmi yo osnon regle lòt aktivite pèsonèl yo. Sa ka ale pi lwen menm nan desizyon ki pa gen anyen pou wè ak gason, tankou si yon fanm ka al lekòl, makiye oubyen koupe cheve l nan yon stil li ta vle eksperimante, elatriye. Souvan, se menm kategori fanm sa yo ki viktim vyolans anba men gason ki kwè yo dezobeyi yo lè yo fè yon bagay san pèmisyon yo. Tou sa, se paske nou te fè yo konprann depi tou piti li nòmal pou moun yo avèl la mèt yo paske l se chèf yo.

yay

Nan jan nou leve tifi lakay nou, nou souvan wè yo tankou yon byen gason ka posede. Nou montre yo depi tou piti lè yo jwenn yon gason, gason sa a dwe tounen mèt yo, kidonk se li ki gen tout dwa sou lavi yo. Pawòl sa a ak anpil lòt fason nou wè relasyon nan mitan fanm ak gason nan sosyete pa nou an lakoz tifi leve ak pèsepsyon yo enferyè, e sa ankouraje anpil jèn fanm leve otomatikman san pouvwa pou yo amelyore lavi yo, paske y ap tann yon lòt moun fè sa nan plas yo.

Jiskounya nan plizyè fanmi, manman yo souvan montre pitit fi yo, san yo pa konnen, pou koube ba devan gason paske se gason ki gen pouvwa sèlman. Konpòtman sa a pa nan avantaj tifi nan okenn sans paske olye li mete respè youn pou lòt kòm sa ki pi enpòtan nan relasyon an, li fè youn mete pye sou kou lòt. Se yon mantalite ki fè jèn fanm anpil mal paske li vòlè kapasite yo genyen pou yo pale pou di sa yo vle ak sa yo panse, li wete tout konpwomi ki te ka ekziste nan mitan gason ak fanm pou youn wè lòt tankou moun e non tankou esklav ak mèt. E sa ki pi grav la, menm si yon jèn fanm ta deside retire fason panse sa a nan tèt li, li toujou santi l koupab nan sitiyasyon konsa paske se sa manman l te aprann li kòm valè. Kidonk tifi tounen jèn fanm ki grandi san kapasite pou kanpe pou pran desizyon pou tèt yo. E si yo ta vin aprann fè sa, gen anpil chans pou gason yo nan relasyon ak li a wè sa tankou yon menas, paske yo pa t aprann gason depi tou piti, fanm se moun menm jan ak yo.

Manman yo pa sèl grenn moun ki bay tifi yo konsèy sa a. Pafwa, menm papa yo panse se devwa yo pou yo prepare tifi yo pou yo sibi lòd ak otorite gason. M te sezi koute yon papa ki t ap fè moral yon pitit fi l paske demwazèl la te deside mete yon koulè nan cheve l. Se pa papa a sa te deranje. Mesye a te pito pè paske l pat konn ki reyaksyon mennaj pitit la t ap genyen. Premye kesyon l te poze l la pa t sou sa l panse li menm men pito sou lòd li te dwe genyen pou l met koulè a nan cheve l. Li te mande l : «ou te mande entèl si l dakò deja? » Epi mete sou kesyon an, li te ajoute : « pitit mwen w a sonje m di w ou pa gen tout pouvwa sa a!» Kesyon sa a ka fè gwo diskisyon nan mitan fi ak gason nan sosyete a. Paske edikasyon nou montre se yon bagay ki nòmal pou fi mache anba lòd gason. Nan sosyete a, se fi ki pou mete yo tou piti paske se gason ki gen dwa, se gason k ap koupe rache epi pou fanm kanpe gade ak bouch yo fèmen.

Pou ravaj mantalite sa a kontinye ap fè nan lavi jèn fanm ak rezilta malouk li kontinye bay sosyete a, li t ap bon pou nou gade pwoblèm sa a nan de grenn je l epi chache konprann tout konsekans li gen sou tifi ak jèn fanm ki pral gen pou fè edikasyon ni tifi, ni ti gason pita. Nou pa ka kontinye leve tifi nan mantalite fòk yo mande gason pèmisyon pou yo ekziste a. Paske lè nou montre tifi yo pa gen dwa pou yo pran desizyon pou tèt yo si yo pa mande yon gason lapèmisyon, nou vòlè dwa yo genyen sou tèt yo. Konpòtman sa a demounize yo e li montre gason san nou pa konnen, sa fanm santi, panse ou kwè pa enpòtan.

Nou dwe sonje tout sa nou aprann tifi ak ti gason jodi a ap rete nan tèt yo jiskaske yo mouri. Nou pa mande w pou w tounen yon fanm wondonmon, ki pa koute konsèy oubyen ki pa respekte gason. Okenn relasyon moun ak moun pa ka mache kote youn pi wo pase lòt, ni lè w pran pòz se ou ki chèf menm jan yo te di w pou gason an p ap rezoud pwoblèm nan. Sa ki enpòtan, se konnen ou gen dwa pou mèt tèt ou menm si w nan relasyon ak yon moun. Ou dwe toujou sonje se ou ki responsab tout desizyon w ap pran pou tèt ou. Paske se ou ki gen pou w travay pou w tounen fanm ou vle ye a. Wi ou ka mande konsèy, ou ka mande moun ki pataje vi w la sa l panse sou desizyon w vle pran an, men sa pa vle di pou w mande pèmisyon pou viv ni sa gason di w fè a se li ou dwe fè. Sèl pèmisyon w bezwen se konsyans ou pou rive amelyore lavi w.

Atik: Stef-any

Foto: Dana Scruggs

Modèl: Sasha and Sable Boykin

Comments

comments