Presyon pou jèn gason ak jèn fanm toujou abiye ak dènye stil ki alamòd la, osnon fè sa lòt moun yo wè sou entènèt la osnon nan tele ap fè, gen gwo konsekans sou jan yo wè tèt yo. Kòmanse sou rad, pase pran stil penyen, makiyaj elatriye…, rive nan fason y ap pale, konpòtman sa yo konn enfliyanse yo pi souvan nan move sans. Nan chèche kopye sa yo wè lòt moun ap fè san poze kesyon, sa konn sifi pou yo pa janm konn vrè idantite yo, gen pwòp vwa pa yo e menm lakoz yo viktim tout kalite vyolans emosyonèl osnon fizik ki pral afekte lavi yo pita. Lè nou gen plis pase mwatye popilasyon an, sitou tifi ak jèn fanm ki pèdi tèt yo pou yo tounen sa yo p ap janm ye pou yo alamòd, gen yon bagay ki p ap mache.

veye

Si w retire ti pousantaj moun ki privilejye yo, n ap jwenn plis pase 80% nan sa nou menm an Ayiti konsome soti  yon lòt kote. Manje nou soti Sendomeng, rad nou soti Panama osnon nan pèpè Miami, stil nou ak jan nou vle wè lavi nou, pi souvan soti nan jan moun ki Ozetazini ap viv. Kidonk, jan n ap viv an Ayiti depi plizyè jenerasyon detache ak moun nou ye toutbon an, akoz nou pa gen ase referans ki reflete sa nou ye lakay nou. Nou vin tounen yon pèp ki disloke paske kò nou yon kote, vant nou yon lòt bò, epi lespri nou byen lwen nou. Moun pwoblèm sa a ravaje plis se jèn fanm.

Pantalon pat fanfan rantre, nou fou dèyè l. Djin pye boutèy la soti, nou vle genyen l tou. Akrilik ak fo zong byen long nan vini, nou vle fè tou. Twal afriken an ke afriken ap mete depi ti katkat parèt, se sa nou vle mete tou jis pou nou ka alamòd san chèche konnen poukisa nou fè chwa sa yo ni efè yo ka gen sou nou. Menm cheve natirèl ki te ka sèvi nou kòm boustè pou nou wè tèt nou yon lòt jan, nou pran l tankou yon bagay ki alamòd n ap tann pase pou n ka fè yon lòt stil. Pou jenerasyon pa nou an, youn nan kote presyon sa a plis parèt se sou rezo sosyo yo. Nan reflete jan lemond ap mache, rezo sosyo yo malerezman patisipe nan fè fanm ki gen po klè ak cheve boukle parèt pi souvan, kidonk imaj moun sa yo parèt pi bèl nan je nou e yo vin tounen yon modèl ideyal nan tèt nou, san nou pa rann nou kont de sa. Sa vin lakòz, olye nou pran swen cheve nou e chèche konprann li, nou pito chèche sa ki ka fè cheve nou siwo pou yo ka ret boukle.

Nan chèche pou nou toujou rete alamòd, nou vin ogmante presyon sosyete a ap ba nou an pou nou tounen yon fanm nou pa ye vre. Men, sa nou pa wè osnon yo pa janm di nou, se moun ki nan gwo sosyete konsomasyon sa yo k ap voye mòd sa yo ba nou yo, youn pa rayi lòt jis paske youn ka mete yon kilòt Victoria Secret e yon lòt pa kapab. Sa ki diferan lakay nou, paske nou sèvi ak bagay materyèl sa yo, pou nou montre lòt jèn fanm parèy nou, nou pi bon pase yo.  Sa ka fè w ri, men mwen konn tande jèn fanm k ap di lòt fanm, bouboun yo pi bon pase pa yo paske yo ka mete yon kilòt Victoria. Nan sibi tout presyon sosyal sa yo,  fyète nou chita sèlman nan montre bèl mont, rad, zanno ak pil lòt bagay ankò nou genyen, paske se mennaj nou ki fè nou kado yo. Sa fòse nou toujou ap chèche valorizasyon moun e menm rantre nan konpetisyon ak lòt jèn fanm jis pou nou montre yo, nèg pa nou an bon e pa yo a pa kanpe sou anyen. Sa ki revòltan se ke n ap fè tout jimnastik sa yo, pa paske tout bagay sa yo ede nou renmen ni aksepte tèt nou plis, men paske nou vle lòt moun wè nou, nou vle lòt jèn fanm konnen nou pi fre pase yo, e sa ki pi difil pou nou wè a, se paske nou vle toujou gason wè nou e kouri dèyè nou.

Mete sou sa, nan chèche toujou alamòd jèn fanm mete tèt yo nan yon kous ki pa janm fini. Mantalite toujou alamòd sa a anprizonnen jèn fanm nan yon sèk fènwa y ap gen pou lite anpil pou yo soti ladann. Li ankouraje yo bay paran yo, ki souvan pa konn sa y ap manje demen, gwo presyon pou yo ka fè vit ba yo, sa yo pa gen mwayen pou ofri yo. Sizanka paran an pa ta ka reponn ak demand lan, sosyete a fòse yo jwenn yon eskiz pou yo rantre nan yon relasyon ak youn ou plizyè gason pou sa gason an ka bay avan. Epi, itilize kòb sa a pou yo achte bagay yo pa bezwen, pou enpresyone moun ki p ap janm wè yo osnon si moun sa yo ta rive wè yo, se kritike y ap gen pou kritike yo paske yo p ap janm rive nan menm nivo ak yo.

Sa ki pi tris la, se ke sik sa a tounen chak 2, 3 mwa paske ap toujou gen yon lòt bagay ki alamòd. Jan de relasyon sa yo ant fi ak gason jis pou rete alamòd ak enpresyone lòt moun konn tèlman favorize abi ak maltretans fizik ak sikolojik, anvan lòt stil la rive, jèn fanm sa a konn nan gwo presyon pou jwenn yon lòt nèg ki ka reponn ak demand sa a. Epi pita sou jounal ak nan radyo, ou tande “swadizan jounalis ak animatè” ap minimize jèn fanm, di yo tounen brasèz.

Bèlnègès, pèsonn pa di w pa mete bèl rad sou ou pou w ka toujou ret fre, men nou vle w konsyan de presyon ki mande w pou w toujou alamòd la. Mantalite sa a se yon ilizyon ki pa mache ak reyalite sosyal ak ekonomik anpil jèn fanm menm jan ak ou. Li se yon pwazon ki ka touye ti limyè ki nan ou a, ki ka ede w mèt tèt ou e tounen moun ou vle ye a. Moun te mèt rele w malerèz si w pa ta gen dènye telefòn nan osnon dènye pantalon tout moun ap mete a. Kontinye lite pito,  jiskaske pifò desizyon w ap pran, se desizyon ou konsyan de yo olye se moun ou pa menm konnen k ap dikte w men sa ou dwe achte chak fwa ki ka ba w valè. Epi sonje, menm si w ta toujou alamòd sa pou kont li pa ka ba w valè kòm jèn fanm.

Atik: Krissy

Foto: Saddi Khali Photos

Comments

comments