Sa ka parèt difisil pou aksepte, men jouk jounen jodi a, mantalite ki fè kwè yon tifi fèt ak tout byen l  ki se bouboun li an toujou gen anpil fòs nan jan nou kontinye leve tifi nan sosyete a. W ap sezi tande se pa jenerasyon grann nou ak manman nou sèlman ki te kwè sa. Jèn fanm ak jèn gason ki nan laj pou fè pitit kontinye leve ni tifi ni ti gason ak mantalite sa a. Konsa nou pase move fason panse sa a bay chak jenerasyon. Pwoblèm ki gen nan sa, se ke sa limite jan nou wè fanm nan sosyete a e sa patisipe nan mete lavi yo an danje. Sa ranfòse lide ki fè jèn gason kwè jèn fanm dwe yo yon bagay osnon yo se mèt fanm. Sa atake jan jèn fanm wè tèt yo pita. E sa redui tout sa yon fanm ye nan kilti nou ak kò l ak plezi l ta dwe bay gason sèlman.

sadyes

Sa kontribye tou nan fè jèn fanm pa gen konfyans nan tèt yo. E sa ki pi grav la, sa rann anpil gason wè fanm tankou yon mòso vyann yo ka manje jan yo pito, lè yo pito. Pita, sa vin difisil anpil pou nou wè fanm kòm moun e pou fanm kwè yo plis pase sa yo ka fè ak bouboun yo. Pawòl sa a ak anpil lòt ankò se pwazon nou bay tifi ak ti gason chak jou, ki anpeche yo wè youn lòt kòm moun ki egal ak yo. Se sa ki fè aprè, lè pou nou fè gason pran konsyans ke fanm se moun menm jan ak yo, yo pa ka kwè sa ni aksepte sa, paske imaj sa a rete nan tèt yo e li difisil pou yo chanje l. Ou imajine w si nou ta sispann di tifi pawòl sa a ak anpil lòt ankò ki byen nou te ka fè sosyete a?

Men yon lis 4 pawòl ou dwe sispann di tifi kit li te ti sè w, ti kouzin ou, ti fi vwazin nan, tifi ou wè nan lari a…elatriye ki ka ede nou leve tifi k ap mèt tèt yo pita.

Tifi pa chita konsa

Pawòl sa a charye anpil laperèz, lawont ak entèdiksyon ladann. Lè ou di yon tifi men kòman pou l chita paske swadizan y ap wè bouboun li osnon gason ap pran jòf, ou montre l san w pa konnen pou l wont kò l. Ou ba l manti tou, paske ou fè l kwè gen yon sèl fason fanm ka ye ki se pa bat kò yo pou fè moun plezi. Ou limite l paske ou fè l pè ponpe, jwe, kouri fè tout lòt aktivite ki ka ede l grandi. E sa ki pi ipwokrit ou foure nan tèt li, se ti gason ka fè sa yo vle, chita jan yo pito men yo menm yo pa gen dwa sa a.

Alakyout!

Ou ka di se anmèdan, men chèche yon lòt bagay, nenpòt sa l ta ye a pou w di yon tifi avan w di l li kyout osinon li bèl. Ou ka panse sa se yon bagay ki inosan men di yon tifi li kyout avan tout lòt bagay pa inosan, paske pita fanm l ap tounen an ap kwè aparans li tankou figi l ak si l byen kanpe se sa ki pi enpòtan nan lavi l. E se pa pou fè tèt li  plezi avan non, men pito pou l ka atire gason sèlman. Mete sou sa, nou rann li pi difisil pita pou yon fanm konn kapasite l e pou nou respekte l pou sa l ka fè, paske nou redui tifi depi tou piti ak sa je nou ka wè sèlman. Nou redui fanm ak si yo bèl ou lèd, si yo zopope ou gen gwo dèyè, si yo ka bay plezi osnon si pou gason twonpe yo paske se fòt yo si yo pa bèl/bon ase. Sa vin fè avan menm yon tifi chèche konn kapasite l ak sa l ka kreye, renove, pwodui, bati elatriye, premye sa l chèche bay tèt li se asire l li bèl menm si sa ta gen pou koute l lavi l ak diyite l kòm moun.

Pa jwe ak ti gason

Kòman w ap konprann ou fè yon tifi pè osnon menm rayi ti gason depi tou piti, epi tout atant ou se pou l marye ak yon gason pita pou l ka gen valè nan je w? Eben se sa w di yon tifi lè w di l pa jwe ak ti gason. Nou tèlman kwè tifi frajil osnon yo se biblo ki ka kraze, nou fè yo pè jwe ak ti gason nan lide se pwoteje n ap pwoteje yo. Lè yo vin demwazèl, yo pa ka gen okenn relasyon ki ka mache ak gason vre ni nan travay, ni relasyon pèsonèl, paske nou te elimine chans pou youn te rankontre lòt e aprann konn lòt toubon depi piti. Olye ou entèdi yon tifi jwe ak yon ti gason, fè yo fè jwèt ki ka ede youn lòt wè ak aksepte kapasite yo ak diferans yo, ki pa gen anyen pou wè ak ti koulout yo osnon ti bouboun yo.

W ap gen mennaj lè w gen 40 tan

Nou di pawòl sa a nan griyen dan, men li sifi pou fè yon tifi kwè seksyalite l se yon bagay ki sal. Se tankou yon bagay li pa ta dwe janm aprann konnen, ni chèche konnen sa l renmen ladann paske sa pa enpòtan e sa ka tann. Se yon gwo manti nou kontinye bay tifi e chif yo ka pwouve l, paske nou se youn nan peyi ki gen yon pil ak yon pakèt tifi ki ansent twò bonè. Wi, se pa pawòl la ki ansent yo, men w ap aksepte li patisipe nan fè yo kwè nan yon manti ki pa gen anyen pou l wè ak reyalite a. Olye ou di l men a ki laj li ka eksperimante seksyalite l, montre l seksyalite se yon bagay moun fèt ak li ki nòmal ak men sa li ka fè pou l pwoteje tèt li pou l pa pran maladi ni ansent avan lè. Pawòl sa a konn fè nou kwè lekòl ap edike tifi nan plas nou menm k ap leve l la, men se pa vre. Okontrè lakay nou pifò lekòl yo ranfòse mit sa a.

Toutotan nou menm ki nan jenerasyon sa a, pa aksepte fòk nou leve tifi yon lòt jan, nou p ap janm ka kwape pwoblèm fanm ak gason nan sosyete a toutbon. N ap kontinye fè kanpay, gaspiye lajan, fè moun wè n ap regle yon bagay, men an reyalite pwoblèm lan ap rete anplas. Tifi pa fèt ak tout byen yo, yo dwe menm jan ak tout lòt moun travay pou kreye byen yo. E se responsabilite nou pou kreye espas pou sa. Chanje jan w ap pale ak tifi,  se youn nan meyè fason ou ka patisipe nan pote chanjman pou jenerasyon k ap vin aprè yo. Non sèlman sa ka ede yo gen plis konfyans nan tèt yo men sa ap ede nou chanje jan nou wè fanm nan kilti nou. Pa tann, kòmanse depi jodi a.

Atik: Krissy

Foto: Saddi Khali Photos

Comments

comments