Depi lè yon fanm fin aprann se yon tifi oubyen yon ti gason li pral fè, sosyete a gentan dikte l men ki desizyon ak asyon li dwe fè an konsekans pou timoun sa a. Se sa ki esplike souvan, pi fò rad ti bebe fi woz e pa ti gason ble. Woz souvan vle di bèl, saj, pasiv men ble vle di  aktif, agresif ak anpil fòs. Lè timoun sa yo kòmanse grandi, nou bay tifi a bèl ti poupe je ble ak cheve swa ki sanble prensès ak ti jwèt kizin pou fè manje epi nou bay ti gason an ti zam dlo, gwo kamyon ak boul foutbòl, elatriye. Pou anpil nan nou se bèl bagay e sa nòmal. Men poutan, chwa sa yo anpil fwa ki enkonsyan, jwe yon gran wòl nan fason nou wè fanm ak gason pita nan sosyete a.

Ou ka gentan di mezanmi koulè ak kalite jwèt timoun genyen pa yon pwoblèm. Men n ap tou demanti w paske gen anpil rechèch ki demontre ak sa ou ekspoze yon timoun depi tou piti nan antouraj pwòch li gen an pakèt enpak nan lavi l pita. Kidonk senp aksyon, bay yon tifi poupe pa inosan.  Li enpòtan anpil pou nou konprann sosyete a chwazi wòl pou tifi ki kondisyone yo pou jwe wòl manman depi avan yo gen bon konprann e sa pase anpil nan jwèt. Se pa tounen manman an ki pwoblèm nan la a, men se pito fè timoun sa a konnen se premye obligasyon li genyen kòm moun avan menm li ka rive deside pou tèt li.

Menm si gen paran ki pa kite pitit yo jwe ak poupe, anpil fwa premye kado yon moun bay yon tifi kòm jwèt, se yon poupe. Sa tèlman tounen yon bagay ki nòmal nan je nou, premye reflèks anpil nan nou ki gen mwayen lè n ap bay tifi kado se poupe nou achte pou yo. Men èske nou janm mande tèt nou kijan tifi yo konsidere poupe nou ba yo a ? Poukisa nou prefere bay tifi modèl jwèt sa a? Eske nou reflechi tou sou konsekans sa ka gen sou lavi yo demen lè yo vin pi gran, pa rapò ak wòl y ap gen pou jwe nan sosyete a?

Sosyete kapitalis n ap viv ladann nan pou bokou nan fè nou konsome sa l ap ofri nou san nou pa panse ak konsekans sa ka genyen nan lavi nou. Kidonk, paran yo pa premye responsab nan fèmen tifi ak ti gason tou piti nan stereyotip ki san sans ki pral limite yo nan lavi yo pita. Stereyotip sa yo fè timoun yo kwè gen wòl tifi dwe jwe e gen wòl ti gason dwe jwe ki pa dwe melanje. Se youn nan pi gwo manti nou kontinye ap bay timoun ki danjere anpil, sitou pou tifi paske lè yo kòmanse pi gran, yo tou konnen fè pitit, fè manje, pran swen lòt moun avan tèt yo se wòl pa yo. Si yon tifi ta soti nan kategori sa a, tankou li ta vle jwe boul, jwe ak kamyon nou menase byennèt li e nou rele l tout non pou nou montre l se pa wòl li. Menm jan an tou, nou montre ti gason  se yo k ap gen pou pwoteje pitit la ak tout manman l e si sa ta entèrese l pou l jwe ak poupe a, nou menase lavi l.

Anpil chèchè fè kwè gen jèn ak òmòn kay tifi ki fè yo predispoze pou yo jwe ak poupe epi chache feminite yo nan bagay ki gen rapò ak fi lè yo pi piti. Menm jan tou pou tigason yo, menm si yo tou piti, y ap gen preferans pou jwèt ki ta pi « maskilen ». Nan anpil etid yo fè, yo dakò pou di tifi yo ap aprann eksperimante sa yo viv chak jou nan vi yo ak jwèt nou ba yo a. Poutan, yo pa inyore anviwònman timoun yo tankou lakay yo, lekòl yo ak edikasyon yo resevwa gen gwo pwa sou kijan y ap wè tèt yo demen pa rapò ak jwèt sa yo, pa rapò ak moun yo pral ye a. Paske se dapre sa tifi a tande ak wè, dapre abitid yo ba li l ap konnen se ak poupe l dwe jwe oubyen ak lòt jwèt ki fèt pou tifi.

Se la pratik sa a ka vin danjere paske li limite timoun ki pral tounen granmoun nan sosyete a pita e li preskri yo yon bwat yo dwe rantre ladann menm lè yo poko ka fè chwa ki reflechi poukont yo. Sa ki pi grav la si yo pa byen ranje kò yo anndan bwat sa a, nou pare jouman, imilyasyon, esklizyon ak pinisyon pou nou fè yo peye sa. Pa ekzanp, aprè tout kondisyonman yon tifi sibi nan jwe ak poupe lè l te piti, sa ka yon gwo chay sikolojik pou li si li ta vin aprann li p ap janm manman pou yon rezon oubyen yon lòt.

Sa pou nou rive konprann, se pa poupe a oubyen boul foutbòl la ki pwoblèm nan. Men pito se siyifikasyon nou fè yo pote a ki toupizi libète tifi ki pral tounen fanm pita ta dwe genyen. Li enpòtan pou n aprann tifi nan antouraj nou, yo pa oblije gen pitit pou yo egzèse yon wòl lidèchip demen. Gen anpil lòt kado ou ka bay tifi ki ka ede yo konprann yo pa la sèlman pou fè manje ak fè pitit. E si nou ta deside bay tifi nou yo poupe, aprann yo, wòl manman pa sèlman wòl ki pi enpòtan yo ka jwe.

Gen twòp fanm jodi a ki reyalize anpil bagay nan lavi yo, men paske yo pa gen pitit yo santi yo pa vo anyen e  mete sou sa, sosyete a pini yo tou pou sa. Se paske anpil fwa depi tou piti nou te di yo jwe wòl manman se pi gwo bagay y ap gen pou yo fè nan tout ekzistans yo. Bèlnègès, sonje lè w bay yon tifi yon poupe, ou pa ba l yon jwèt sèlman!

Atik: Stef-any

Comments

comments