Youn nan fason panse nan kilti nou ki fè sosyete a an jeneral, men jèn fanm an patikilye plis mal se fè yo kwè bouboun yo se youn nan meyè zouti ki ka ede yo soti nan lamizè. Chaje pwoblèm ak yon matalite konsa. Pou kòmanse, li se youn nan pi gwo manti nou bay tèt nou kòm sosyete paske bouboun yon fanm ka ede l manje jodi a, men li p ap janm ka fè l gen stabilite lajan alalong ki ta ka ede l soti nan lamizè. Men se pa sa sèlman, se yon mantalite ki chaje kontradiksyon paske fanm ki pran nan pyèj ki deside kwè sa, nou rele yo bouzen. E sa ki deside pa kwè nan sa yo, nou rele yo ti sina. Kidonk, nenpòt jan nou vire mantalite sa a, li fè fanm mal jouk nan zo pi rèd sou chak jenerasyon.

saddi

Nan chèche mwayen pou soti nan lamizè, anpil tifi ak jèn fanm leve san okenn lòt referans pou amelyore lavi yo, si se pa pou yo konte sou bouboun yo ak kò yo. Mòd panse sa yo danjere paske yo limite atant nou gen de fanm e atant fanm gen de tèt yo. Youn nan pi gwo enpak pratik sa a bay, se fè manman ak papa pitit pi souvan leve tifi  ak entansyon pou jwenn yon nèg ki pou mèt bouboun yo, paske se ap yon chay an mwens pou fanmi an. Poutan, bouboun yon fi pa ka leve l atè a. Bouboun yon fanm poukont li pa ka defini l e valè l pa chita nan bouboun li sèlman. Yon fanm plis pase bouboun li.

Nou leve tifi ak mantalite ke lamizè se mèt bouboun yo olye nou montre yo se yo ki mèt tèt yo e yo gen kapasite pou okipe yo de tèt yo pita. Rezilta fason panse sa a nan sosyete a se youn nan pi gwo faktè ki patisipe nan vòlè pouvwa fanm gen sou lavi yo.

Men sa ki pi rèd la, nou kreye anpil fason pou nou bere mantalite sa a nan di se paske n ap viv nan yon peyi pòv ki fè sa konsa. Nou leve tifi ki pral tounen fanm pita nan fè yo kwè bouboun yo ap ka leve yo atè a. Se paske nou se yon pèp ki souvan nan mawonaj ak pwòp tèt li ki fè nou ka kwè yon bagay konsa. Paske se pa fòt lamizè poukont li, se pito yon pratik nou ankouraje sou chak jenerasyon pou nou ka toujou kontwole ekzistans fanm. Piske nou pa janm kesyone l, li vin parèt tankou yon konpòtman nòmal pou tifi ak jèn fanm kite lamizè kontwole sa yo deside fè ak bouboun yo e pe enpòt rezilta a, nou krisifye yo pou sa. Konsa, ekzistans ak avni jèn fanm nan sosyete a kontinye ap tonbe nan yon twou san fon paske se yon manti nou kontinye fè yo vale, menm lè nou konnen bouboun yon fanm p ap janm sifi pou kraze sèk lamizè.

Mete sou sa, nan sosyete n ap viv la nou renmen kouri rele fanm bouzen. Dayè nou repete pawòl tout fanm se bouzen an tèlman, li vin tounen yon verite nan tèt anpil nan nou. Nou kwè se nati tifi ak jèn fanm menm ki pa bon. Li fasil pou nou imilye ak denigre jèn fanm ki kwè nan manti sa a sosyete a fè yo kwè a. Nou twouve li nòmal pou n lonje dwèt sou manman ak papa pitit pou nou di se fòt yo, men nou derefize aksepte ni fanm, ni fanmi ki leve tifi viktim de mantalite ki fè yo kwè pitit fi se envestisman pou soti nan lamizè.

Menm si nou denigre ak trete tankou fatra fanm ki deside vann kò yo kòm metye, nou plis gen tandans atake jèn fanm ki deside fè menm bagay la nan kache, men ki toujou lakay paran yo osnon ki pa gen kouraj al kanpe anba yon poto limyè. Pa ekzanp, youn nan stil mizik ki plis popilè nan jenerasyon sa a montre gason kòman pou yo bay jèn fanm gwo pinisyon vyolan lè yo itilize bouboun yo pou kontrekare lamizè. Mete sou sa, jèn fanm itilize pawòl ki nan mizik sa yo pou sal repitasyon lòt tifi ak jèn fanm parèy yo nan fè konpetisyon pou gason okipe yo. Animatè menm ki nan radyo ak televizyon popilarize pawòl sa yo tankou pawòl ki almòd pou ogmante popilarite yo. Lòt moun menm ki nan jenerasyon ki pase avan yo ap obsève nan ekri gwo editoryal nan jounal, pou kritike jan paran lakay nou demisyone ki fè yo ka aksepte yon reyalite konsa. Tout aksyon sa yo ka parèt san sans nan je w, men nan yon yon fason ou byen yon lòt, yo tout patisipe nan ranfòse mantalite sa a nan kilti nou san yo pa janm mande pouki jèn fanm kwè bouboun yo se yon zouti otomatik yo dwe itilize pou yo rive. Sa nou pa janm remake nan sosyete nou an, se ke jouman pa sifi pou kontrekare mantalite sa a. Rele yon fanm bouzen pa ka dekouraje l ni pa fè l kwè li ka rive san bouboun li.

Nou gen twòp prèv devan nou ke mantalite sa a fè plis dega ke l pote vrè solisyon. E se akoz de fason panse konsa ak anpil lòt faktè ankò ki fè anpil jèn fanm pa janm ka jwenn kote pou yo kreye pwòp wout pa yo pou yo pase. Sa vin kenbe yo nan yon sistèm ret tann gason okipe yo ki antere yo pi fon nan lamizè. Li lè pou nou kòmanse leve tifi nan yon lòt mantalite ki ka ede yo konprann yo plis pase bouboun yo. Pou efase mantalite sa a ki kontinye mare ekzistans tifi ak jèn fanm, ni fanm ni gason dwe poze aksyon ki pi dirab nan lavi yo toulèjou nan rapò y ap gen ak tifi ak jèn fanm nan ede kwè lamizè pa mèt bouboun yo.

Atik: Krissy

Foto: Saddi Khali

Comments

comments