Sa rive w deja pou w poze tèt ou kesyon, poukisa pi gwo jouman/fawouch nan kilti nou gen rapò ak fanm, sitou kò fanm? Li trè difisil pou w tande yon betiz pou l pa gen yon bagay pou wè ak fanm ladann. W ap toujou tande yon ‘manman’, yon ‘bouda’ nan jouman an pou m site sa yo sèlman. Sa w panse ki kache dèyè sa?

ed

Nou te ka kòmanse site anpil rezon ki lakòz sa, men rezon ki plis entèrese nou jodi a se rann nou kont ke stati yon tifi osnon yon jèn fanm an ayiti chaje ak lawont, laperèz ak anpil entèdiksyon. Pa ekzanp, li fasil pou tande yo joure yon fi ki pa vle pran anyen nan men yon gason, ‘ti sina’. Pa paske li jis pa vle pran l non, men paske si li te ‘fanm’ tout bon- nan jan nou defini fanm ki la pou bay gason plezi avan tout lòt bagay la- lè li fin gen relasyon ak gason an, fòk gason an ta peye l. Mantalite sa a kontinye fè gwo dega ni nan tèt tifi ni nan tèt ti gason san nou pa janm rann nou kont de sa ni kanpe pou n di petèt gen yon lòt jan sa ta dwe fèt.

Fason panse sa a voye di tifi yo, nenpòt sa yo ta rive fè nan vi yo, y ap toujou rete yon machandiz nan je gason e li di ti gason yo, nou ka achte tout sa nou vle, menm kò yon fi si nou vle e nou pa gen kont pou n rann pèsonn aprè sa. Nou di tifi yo, si yo pa peye w pou kò w se ke ou pa vo anyen pandan l ap di ti gason yo yon lòtbò, se lè w vle pou w peye menm si w fin gen ‘machandiz’ la. Se pa de mechanste sa pa fè nou nan sosyete a, non sèlman li vin kreye yon rapò ki baze sou fòs sèlman ant jèn fi ak jèn gason nan sans kiyès ki ka jwe lòt plis, men se youn nan bagay ki alabaz  rivalite nan mitan fanm tou. Paske si mennaj ou ba w yon bagay, pa m nan pa ban m li, sa ki fè sa se paske mennaj pa w la pi bon pase pa m nan.

Konpetisyon san sans sa a pita fè n ap mande poukisa toujou gen zen nan mitan fi, osnon poukisa li difisil pou yon fi trete yon lòt fi byen nan piblik. Mete sou sa, li vin ranfòse nan mès nou ak fason nou distrè nou, tankou tout pil mizik kote gason pran jèn fi pou twal anba pye yo paske fi yo se “brasèz” si yo konprann jwèt k ap fèt la. Nou p ap bliye tou pil atis ak mizik ki pran pòz yo konprann konba ak chay jèn fanm ap pote nan sosyete a, ki chante fanm se rèn paske yo se manman osnon madan sara, men lè pou yo kanpe pou di yon fanm ka tout lòt sa l vle, yo pito chanje diskou a.

Nou ankouraje jèn fanm ak jèn gason devlope relasyon youn ap tann nan men lòt la tandike yo tou lè de gen menm kapasite pou yo ta bay tèt yo sa yo vle e pita deside pataje l antreyo si se ta sa yo ta vle. Epi aprè, nou lonje dwèt nou byen long sou yo, pou nou kritike yo, imilye yo, pou di se bon pou yo lè sa mal pase. Nou rann yo responsab de fwa pandan nou bliye si se menm nou menm nan ki kontinye sitire fason panse sa a e kontinye leve pitit nou ladann.

Bèlnègès, sa pa yon pwoblèm si w pa vle pran lajan nan men gason. Sa pa retire anyen sou ou, si w pa wè relasyon ou genyen ak gason tankou yon machandiz. Ou ka deside gen relasyon ak yon moun pa pou sa li gen nan pòch li avan. Se vre sa enpòtan anpil pou w konnen bay epi pou w pran tou nan yon relasyon, men sa pa vle di se lajan ak byen materyèl sèlman. Ou gen twòp kapasite pou w rete nan limit sa a sosyete a ba w la sèlman.

Di tèt ou, ou ka travay pou w fè kòb tou kidonk w ap ka achte tout sa w vle pou w okipe w de tèt ou. Sa pa vle di, pou w pa ta pran yon kado yon moun fè w non, osinon deside envesti mwatye/mwatye ak yon moun ki pataje lavi w, men pa kite se pran kòb nan men gason an sèlman ki objektif ou. Ale pi lwen nan rapò w ap gen ak tèt ou yo. Wi, l ap mande w anpil kouraj pou w fè fas ak fanmi, ak sa lòt moun pral di w men rezilta a, konfyans sa ap gen pou ba w nan kapasite w yo ak nan fanm w ap tounen an vo di mil fwa plis ke sa.

Atik: Krissy

Foto: Ed Maximus/ For Colored Girls

Comments

comments