Menm jan nou bay maryaj anpil valè nan sosyete a, kanpe yon relasyon osnon divòse ak yon nèg prèske gen menm pwa a nan lavi fanm an Ayiti. Jis jodi a, anpil moun poko rive konprann chwa sa yo se desizyon pèsonèl yon fanm ka pran san l pa dwe moun esplikasyon. Si de moun ki te ansanm deside separe, moun yo toujou gen tandans dyabolize fanm nan. Paske pou yo, se fi a ki pa t rive satisfè gason an osnon mache jan l ta dwe mache a.

Modèl panse sa a ak anpil lòt prejije ki pa chita sou anyen, fè jèn fanm nan sosyete a anpil mal. Paske lè yo gen pou pran desizyon pèsonèl yo, yo plis gen tandans pou fè sosyete a plezi epi rete nan nòm li bay la. Se sa ki fè, anpil jèn fanm nan sosyete a sakrifye tèt yo ak avni yo nan yon relasyon ak gason osnon nan maryaj. Menm jan nou di tifi ak jèn fanm yon maryaj osnon yon pitit se pi gwo bagay yo ka reyisi nan vi yo a, nou montre yo si yon gason kite yo se pi gwo echèk yo te ka pran. Sa vin fè medam yo rete kwè menm si yo ta akonpli tout gwo bagay ki ta egziste, si yo pa marye yo pa fè anyen. Lè konsa, nenpòt gason ki ta vin ofri yo yon maryaj sanble yon Bondye. E yo toujou pare pou fè tout sakrifis ki egziste pou yo kenbe nèg sa a. Menm si l ta bat yo, joure yo ak fè yo sibi move tretman nan maryaj la.

Mete sou sa, sosyete a souvan mete presyon sou medam yo pa rapò ak pitit yo genyen ak nèg sa a. Menm si anpil fi gen sansibilite ki fè yo chwazi sakrifye tèt yo nan yon maryaj pou pitit yo, se sosyete a ak sa moun di ki fè medam yo konprann yo pa ka leve timoun poukont yo. Se sa ki fè pi gwo agiman anpil fanm genyen pou yo pa separe ak yon gason ki ta ap maltrete yo osnon bat yo, se pitit. W ap tande yo di w: “m ta kite l vre men m rete pou timoun yo”. Nan tèt yo, divòse ap fè yo parèt tankou yon move fanm, tankou yon move manman.

Lòt rezon ki fè medam yo toujou pè kraze sa osnon divòse lè yo konnen sa p ap mache, se etikèt sosyete a mete sou yo a. Paske depi yo separe osnon divòse, sosyete a tou mete yo nan kategori fanm pye lejè k ap plede pase gason. Bagay la tèlman rive lwen, yo kritike menm fi ki ta pase anpil mennaj. Yon seri medam ki pa menm marye ak de nèg ret avè yo paske sosyete a di yo, yo gentan pase twòp mennaj deja. Souvan, se de moun yo konn pa menm renmen oubyen ki pa gen okenn respè pou yo, men yo reziyen yo pou fè moun plezi.

Fanm ki twò sansib pou repitasyon yo osnon ki pè sa moun ka di sou yo plis ka sibi vyolans sikolojik sa a. Pi souvan, yo prefere fè efò pou rete nan limit sosyete a ba yo a. Menm si yon gason pa ta respekte yo, y ap retenan relasyon avè l.  Menm si yon gason ta yon moun k ap bat yo, y ap rete marye pou fè sosyete a ak fanmi gason sa a plezi.

Si jounen jodi a anpil jèn fanm ta rive konprann maryaj se pa pi gwo bagay yo ka reyisi nan vi yo, li t ap pi fasil pou yo abitye ak lide separasyon ak yon nèg pa yon echèk nan lavi yo. Ni fè yon relasyon mache pa responsabilite yo sèlman. Li lè li tan pou n sisann lonje dwèt sou fanm paske yo pran desizyon pou pa rete nan yon relasyon ki pa mache pou yo. Yon fanm ki deside fè sa gen dwa sa a paske se lavi l, paske se li sèlman ki ka pran desizyon sa a ki dayè mande anpil kouraj ak detèminasyon.

Yon divòs osnon yon separasyon se pa fòt fanm otomatikman, menm si se sa sosyete a vle fè nou vale san kraze. Anpil moun toujou panse si yon fi kite ak yon gason, se yon mank kèlkonk li genyen. Swa l pa ka okipe nèg la, osnon l paka bay nèg la plezi, osnon se yon fanm pye lejè, nèg la paka jere l, li mete l atè. Se yon gwo manti sosyete a ba nou e nou kontinye kwè l. Yon jèn fanm ka deside kite yon gason e sa pa vle di lavi l fini.  Ann sispann fè tifi ak jèn fanm kwè maryaj ak separasyon se revè yon meday k ap kale yo nenpòt jan yo sèvi avè l.

Atik: Stef-any

Foto: Saddi Khali

Comments

comments