Lè nou vle montre nou youn pi bon pase lòt nan je gason, anpil nan nou jèn fanm an Ayiti renmen deklare nou gen mèt deja. Se tankou yon gason ki rive soti ak nou se gras li ta fè nou. Yon ilizyon konsa vin fè nou panse nou pi enpòtan pase yon lòt fanm. Lè nan tèt nou kòm fanm, nou aksepte gason se mèt nou,  tout lòt fanm ki pa ta fè menm chwa ak nou se drivayèz yo ye. Yon mantalite konsa se yon pyèj paske pèsonn fanm pa ta dwe konsidere gen yon nèg kòm yon akonplisman.

Se akoz de mantalite sa a ki fè nou envante pil jouman piman bouk k ap denigre fanm nan kò yo ak nan lespri yo, nan lide pou nou pase pou pi bon nan je gason. Mantalite sa a mare ekzistans fanm ak gason e li ranfòse lide ki fè kwè fanm se yon timoun osnon yon ti biblo frajil k ap toujou bezwen men gason pou gide l. Li fè fanm parèt tou tankou yon byen gason ka posede lè lide yo di yo. Pi gwo traka yon mantalite konsa bay, li mete lavi ak byennèt tifi ak fanm nan sosyete a an danje.

Menm jan ak maryaj, sosyete a depi tou piti, fè tifi kwè gen yon nèg se youn nan pi gwo reyalizasyon yo te ka fè nan lavi yo. Pa ekzanp, tifi kòmanse pran presyon pou kenbe kò yo pou yon nèg depi avan tete yo kòmanse pouse. Lè tifi sa a tounen yon jèn fanm ki fenk ap rantre nan ventèn li, presyon an ogmante pou l marye ak fè pitit. Aprè laj sa a, nou ta di se twòp atò men non, sosyete a kontinye mande l pou l pwouve l ka fè yon gason rete avè l. Si fanm sa a ta gen malè, li pa ta gentan met lapat sou yon gason nan limit nou ba li a, nou rele l koko di ak tout lòt vye jouman pou n montre l rate lavi l. Mande bondye padon si l ta pase plizyè nèg, nou kanpe ak plim wouj nou pou n ba l move nòt, sal repitasyon l epi jije l jiskaske li pwouve nou lekontrè.  Kidonk, nenpòt jan nou vire l la, li klè n ap evolye nan yon sosyete kote tifi dwe pase tout lavi yo ap pwouve gason ekzistans yo. Sa ki grav nan tout koze sa a, nou pa janm mande gason youn nan bagay sa yo. Nou pa janm fè gason santi yo se pwopriyete fanm si se pa pou itilize fanm pou monte nan nechèl sosyal la.

Poutan fanm ak tifi se moun. Yo gen santiman, kapasite ak bon konprann menm jan ak tout moun. Yo ka fè chwa pou lavi yo, kò yo ak avni yo. Yo ka panse pou tèt yo. Yo kapab, menm jan ak tout moun itilize konesans yo pou travay pou pran swen tèt yo. Yo pa bezwen yon gid otomatik paske yo se fanm ki pou panse ak defini wout lavi yo dwe pran nan plas yo. Fanm ak tifi pa bezwen mèt ni yo pa byen pèsonn. E sa, menm si yo ta nan yon relasyon ak yon moun.

Gen yon nèg p ap janm yon akonplisman pou yon fanm, lè fanm sa a ka travay di pou met konesans nan tèt li, devlope kapasite l e itilize yo pou amelyore lavi l ak lavi lòt moun ki nan antouraj li. Yon fanm p ap ka gen mèt, lè sa mèt sa a souvan ki se yon gason ka bay nan relasyon an, fanm nan ka bay li tou. Nou pa ka nonplis ap chèche gason pou pwouve sosyete a nou pi bon pase lòt fanm ki pa ta vle gen nèg, osnon fanm ki ta fè lòt chwa ki diferan ki mache pou yo. Yon fanm ki konn tèt li e ki konnen valè l p ap rantre nan konpetisyon ak lòt fanm parèy li pou gason, ni  p ap denigre lòt fanm pou chwa yo fè ki diferan de pa yo pou ka pase pou pi bon nan je lòt moun.

Se vre, lè yon moun nan yon relasyon ki baze sou respè ak zanmitay kote tou de moun yo gen nan objektif yo pou yo grandi, sa ka yon gwo fòs nan lavi moun sa a. Men bati yon relasyon ak yon moun se anpil travay ak sakrifis. Se yon gwo chay ki pran tan, e se pa responsabilite fanm nan sèlman pou fè sa mache. Kidonk, si yon relasyon ta gen pou l tounen yon akonplisman, se paske tou de patnè yo konnen fòk yo pran responsabilite yo san rete e se paske tou yo tou lè 2 deside fè sa mache. Sa ta vle di, nou pa ka konsidere senp aksyon pou jwenn yon nèg tankou yon reyalizasyon e nèg sa a pa ka mèt nou paske nou pa byen pèsonn.

Li lè pou jenerasyon pa nou an poze tèt li kesyon, èske fanm se moun pou nou osnon l ap toujou ret byen gason nan je nou jan l te ye sou tan gran grann nou an. Nou dwe kòmanse poze tèt nou kesyon ki reyalizasyon nan lavi yon fanm n ap bay plis valè, èske se lè li fè sa sosyete a dikte l la ki se chita tann jiskaske yon nèg vin machande l, osnon lè l leve travay, met konesans nan tèt li pou l rive kreye lavi li vle kreye a. Nou pa ka kontinye ap leve tifi ak mantalite gran grann nou sa a ki fè yo kwè gason se mèt yo e lè yo rive jwenn mouche gason sa a, se yon akonplisman. Yon mantalite konsa steril e li p ap janm ba nou rezilta sosyete nou vle kote tifi ak jèn fanm ka vin mèt tèt yo e rive kreye lavi yo vle pou tèt yo a.

Atik: Krissy
Foto: Saddi Khali

Comments

comments