Youn nan jwèt pou timoun ki pi popilè nan kilti nou se jwèt manman ak papa. Si w te leve an Ayiti, l ap difisil pou w pa t konn fè jwèt manman ak papa ak yon ti gason, kit li se ti frè w osnon pitit gason kay vwazin nan. Règ jwèt sa a se pou tifi a jwe wòl manman e pou ti gason an tounen papa. Nan chèche byen jwe wòl sa a, youn konn abize lòt seksyèlman, souvan san yo pa konnen si se abi y ap fè. Sa se yon danje, paske nou pa ta dwe aksepte okenn zak ki ankouraje abi nan sosyete a, menm nan jwèt ak griyen dan.

Jwèt manman ak papa a ka parèt inosan, paske se yon pratik nou pifò leve ladan l. Dayè, anpil paran aksepte pitit yo fè jwèt sa a paske yo pa wè anyen ki mal ladann. Nan tèt anpil nan nou, jwèt sa a se yon mwayen pou timoun fè staj pou yo aprann gen relasyon ak lòt sèks la, men tou, pou yo aprann depi tou piti pou yo tounen paran. Sitou pou tifi yo, nou kite yo fè jwèt sa a paske nou vle yo aprann kòman pou yo tounen madanm gason ak manman pitit pi bonè yo kapab. Poutan, se la a premye danje ki gen nan jwèt manman ak papa a chita. San nou pa rann nou kont, n ap patisipe nan leve tifi nan mantalite yo se machin ki pou fè pitit pou ranpli latè, tankou se te wòl prensipal yo la pou yo jwe.

Lè depi tou piti, nou gide tifi nan jan aktivite sa yo sèlman, nou montre yo fè pitit se pi gwo reyalizasyon y ap janm fè nan lavi yo. Sa se yon pwoblèm paske nou pa ba yo chwa. E senp aksyon sa a sifi pou vòlè kapasite yo te ka devlope pita pou chwazi nan pifò domèn nan lavi yo. Wi se vre, gen anpil fanm ki konsidere tounen manman se pi bèl bagay ki te ka rive nan lavi yo, men pou anpil lòt, yo pa ka menm imajine wè tèt yo nan wòl sa a. Poutan, tou lè de kategori fanm sa yo gen menm valè kòm fanm. Men piske depi sou tan grangrann nou, nou kontinye pouse lide fanm la pou fè pitit ak pou okipe gason sèlman an, jan de jwèt tankou jwèt manman ak papa a patisipe nan fè nou wè tout fanm ki pa ta tounen manman, pou yon rezon oubyen yon lòt, kòm yon pwoblèm. Mete sou sa, nou menase byennèt yo nan sosyete a jis pou sa, poutan nou pa janm fè pyès gason obligasyon sa a. Kidonk, jwèt manman ak papa a plis pa nan avantaj tifi paske pita nou fè yo plis peye pou sa pase ti gason yo.

Yon lòt bò, jwèt sa a patisipe anpil nan aprann ti gason ak tifi depi tou piti konsantman pa enpòtan. Lojik ki dèyè yon aksyon konsa nan tèt timoun yo, se si nou se manman ak papa, fòk nou fè sa manman ak papa konn fè. Piske paran nou dakò pou nou fè ti jwèt sa a, pa gen anyen ki mal nan sa. Sa ki ta vle di an reyalite, WI ak NON vin san enpòtans. Li enpòtan anpil pou nou jis sonje, se yon pèsepsyon konsa ki dèyè pifò zak kadejak k ap detwi lavi jèn fanm lakay nou. Pou ti gason an, kòm mwen se papa pitit ou, m ka jwe nan ti bouboun ou jan mwen vle; pou tifi a, kòm mwen se manman pitit ou, m ka jwe ak ti koulout ou jan m vle. Sa se yon gwo danje paske pou pifò timoun, abi sa a se premye leson yo aprann sou kontak seksyèl ant fanm ak gason.

Men sa nou pa rann nou kont, leson sa a pi souvan swiv yo pou tout rès lavi yo. Paske pa bliye, jouk jounen jodi a pa gen okenn kou edikasyon seksyèl nan pwogram nasyonal lekòl nan peyi a. Kou byoloji swadizan ki la pou ta pale timoun de kò yo, anpil pwofesè sote chapit sou ògan seksyèl yo. Osnon si yo pale de li, ògan seksyèl gason an domine tout rès kou a tankou se li ki te ekziste sèlman e yo pase pa fi a nan betiz. Mete sou sa, nou kontinye fè bagay nan kache tankou se te yon peche, nou pale de li sèlman pou nou di betiz osnon pou nou pwouve se yon bagay ki sal, sitou pou fanm ki ta fè l la. Anplis, pa gen anpil paran ki gen ase kouraj ni ase enfòmasyon pou yo ta pale ak pitit yo sou kò yo ak seksyalite yo anndan lakay yo. Kidonk, se sa ki esplike bwa a vin mare nan men nou pita, paske tout pratik sa yo patisipe pou mare ekzistans tifi ak jèn fanm a plizyè nivo nan sosyete a. Rezilta a malouk paske li andikape lespri tifi ak jèn fanm e li anpeche yo vin mèt tèt yo nan sosyete a.

Nou pa ta dwe kontinye ankouraje pyès timoun fè jwèt manman ak papa pou danje sosyal jwèt sa a reprezante. Jwèt sa a bay timoun, pi souvan ti gason woulib pou jwe ak kò tifi jan yo vle e lè yo pito, sou pretèks sa y ap fè a nòmal. Yon lòt bò, li redui tifi ak fè pitit pou yo tounen manman sèlman. Gen anpil lòt aktivite nou ka fè ak tifi ak ti gason pratike pou youn rankontre lòt e jwe ak lòt, tankou jwe foutbòl, fè kous, fè yo fè desen ansanm, li yon liv ansanm, elatriye., ki pa anprizonnen yo nan wòl manman ak papa ki ka menase byennèt yo pita. Bèlnègès, ankouraje aktivite sa yo pito.

Atik: Krissy

Foto: Flickr

Comments

comments