Nan sosyete pa n nan, nou kontinye leve tifi jouk jounen jodi a pou yo jwenn yon bon nèg e bon nèg pou nou vle di nèg ki gen lajan. Nou voye tifi lekòl, nou rele dèyè jèn fanm pou al aprann metye, men atant nou de yo pi souvan se pou yo jwenn nèg k ap ka okipe yo. Ni fanm, ni gason konplis nan move kondisyonman tifi kontinye ap sibi nan sosyete a pou chèche yon gason ki tou pare. Li lè li tan, pou nou fè tifi lakay nou konprann, bon nèg y ap tann nan pa lòt ke yo menm.

Nan sa ki gen pou wè ak relasyon fanm ak gason, nou montre tifi toutotan yon gason pa responsab yo, yo p ap janm  rive okenn kote. Menm si n ap viv nan yon sosyete ki pa kreye richès osnon ki pa bay posiblite pou moun gen anpil lajan si se pa nan move zak, nou kontinye fè tifi ak jèn fanm obligasyon pou yo jwen yon gason k ap byen vire. Nou mande jèn fanm nan fason nou leve yo pou yo tounen madanm yon moun ki ka leve yo atè. Se sa ki esplike avan menm yon tifi chèche konn sa l ka fè ak lavi l, li nan konpetisyon ak lòt fanm pou pi bon nèg la chwazi yo. Bon nèg nan sans sa a, se yon kanè bank, yon byen, yon machin, yon kay osnon lajan li reprezante. Bon nèg la sèlman vle di, yon moun k ap ka okipe yo, k ap ka pran bil yo. Pafwa tou, bil tout fanmi yo.

Jiskounya a lè yon jèn fanm anonse di paran l li gen lide marye, premye bagay yo mande l se èske nèg la ap travay. E si nèg sa a ta ap travay, yo mande w ki kote l ap travay epi ki valè byen l genyen. Gen nan kèk fanmi, yo menm rele nèg la nan reyinyon pou mande l esplike sa l ap fè, pou konnen si l ap ka okipe pitit la. Osnon tou si l ta mouri, èske l ap kite anpil byen dèyè pou fi a. Nan sans sa a, lè yon jèn fanm an Ayiti ap konstwi yon relasyon, li souvan konstwi l sou baz materyèl. Premye priyorite a souvan se pa pou chache yon moun ki respekte l osnon yon moun k ap gade l tankou yon patnè li ka kolabore avè l. Men pito, se chèche yon moun ki gen mwayen, yon moun paran l ap aksepte paske l gen byen, paske l gen gwo djòb.

Atant sa yo se youn nan pi gwo obstak sou wout pou tifi ak jèn fanm vin mèt tèt yo. Li kontinye dekouraje efò jèn fanm ap fè pou responsab lavi yo, mete sou sa li mete tout pouvwa lajan nan men gason sèlman. Modèl sosyete nou bezwen pou fanm ak gason egalego a p ap ka tounen reyalite ak yon modèl konsa. Paske fanm pa ka kontinye ap tann pou yo jwenn yon gason tou pare pou okipe yo. Li lè pou nou kòmanse fè tifi konprann olye yo chache yon nèg ki gen gwo travay ak anpil byen, yo dwe bourike pou yo gen afè pa yo. Paske jouk jodi a anpil fanm lakay nou panse yo akonpli yon bagay paske yo marye ak yon nèg ki gen gwo mwayen.

Jounen jodia menm si anpil fi rive fè efò pèsonèl yo, yo toujou rete kwè fòk yo gen yon gason kote yo pou yo gen siksè. Kòm rezilta, nou pa ka wè fanm nan pozisyon pouvwa poukont yo sinon yo manke valè nan je nou. W ap wè anpil fanm nan sosyete a ki pi fyè mari yo gen yon gwo travay olye yo menm yo ta genyen l. Se kòmsi travay, byen ak siksè gason an se pou yo, se akonplisman yo menm si yo pa t travay pou li. Li lè li tan pou n aprann tifi ak jèn fanm fè efò pa yo pou yo kreye byen pa yo. Aprann yo byen gason ak travay gason pa pou yo.

Bèlnègès, ou paka konstwi relasyon ak gason sou baz sa a sèlman. Paske se pa yon nèg ki gen gwo travay osnon gwo byen ki pral ba w valè ni k ap fè w rive kote ou vle rive a. Men avan, fòk ou konn kote w vle rive, fòk ou fè kapasite w konfyans pou w rive. Fòk ou pare tou pou fè sakrifis pou kreye byen pa w pou tèt ou. Pa pran presyon paran k ap di w fòk ou marye ak nèg ki gen anpil lajan paske pitit vwazin nan te marye ak youn. Pa kouri dèyè yon nèg ou pa renmen paske se li paran w ap renmen. Pa marye ak nèg ki p ap respekte w, ki p ap konsidere w tankou yon moun antye paske l gen gwo mwayen. Chak jou ki jou, bourike pou rèv pa w, pou travay pa w, paske pa gen anyen gason posede ou pa ka posede tou.

Atik: Stef-Any

Foto: Saddi Khali

Comments

comments