Amelyore Lavi w

Kraze sa!

Sa rive w deja pou w poze tèt ou kesyon, poukisa pi gwo jouman/fawouch nan kilti nou gen rapò ak fanm, sitou kò fanm? Li trè difisil pou w tande yon betiz pou l pa gen yon bagay pou wè ak fanm ladann. W ap toujou tande yon ‘manman’, yon ‘bouda’ nan jouman an pou m site sa yo sèlman. Sa w panse ki kache dèyè sa?

ed

Nou te ka kòmanse site anpil rezon ki lakòz sa, men rezon ki plis entèrese nou jodi a se rann nou kont ke stati yon tifi osnon yon jèn fanm an ayiti chaje ak lawont, laperèz ak anpil entèdiksyon. Pa ekzanp, li fasil pou tande yo joure yon fi ki pa vle pran anyen nan men yon gason, ‘ti sina’. Pa paske li jis pa vle pran l non, men paske si li te ‘fanm’ tout bon- nan jan nou defini fanm ki la pou bay gason plezi avan tout lòt bagay la- lè li fin gen relasyon ak gason an, fòk gason an ta peye l. Mantalite sa a kontinye fè gwo dega ni nan tèt tifi ni nan tèt ti gason san nou pa janm rann nou kont de sa ni kanpe pou n di petèt gen yon lòt jan sa ta dwe fèt. Kontinye li

Pa kite yo defini l nan plas ou

Li nòmal si fason w defini reyisit la se pa konsa yon lòt moun wè l. Reyisit se yon bagay ki trè pèsonèl menm si sosyete n ap evolye ladann nan vle fè nou kwè se nan yon sèl wout pou tout moun pase pou yo reyisi, e si yon moun pa ta pase nan wout sa a, nou konsidere l tankou yon pa itil. Pa ekzanp, reyisit nan mantalite ayisyèn vle di pi souvan se gen byen materyèl tankou machin, kay, tè, dènye mak telefòn elatriye…, osinon se tounen yon moun ki popilè, ki chaje kontak (menm si moun sa a pa ta menm konn tèt li).

art1

Poutan pou jèn fi k ap evolye nan sosyete ayisyèn nan, reyisit la charye yon pi gwo chay dèyè l. Kontinye li

Nan ki etap ou ye?

Sa twò bèl lè w pran swen sa ki pou ou. Se vre li pi bèl lè w konsyan ke pran swen kò w ak pwodui ki natirèl e k ap bon pou sante w se yon pi bon envestisman. Lè w pi alèz nan kò w kit ou gwo kit ou mèg, kit ou klè ou po w fonse, lè w ou pa bezwen nan kategori bote sosyete a aksepte a pou w santi w bèl, se ka youn nan pi bèl filing ki ekziste. Men aprè, sa w genyen pou w ofri? Ki relasyon w ak tèt ou, rèv ou vle reyalize yo? Kòman w wè moun ki bò kote w, ki relasyon w ak fi parèy ou? Mwen rete kwè, ou deja konprann cheve natirèl pou kont li p ap ka fè w tounen bèlnègès ou vle ye a.

sol1

Filozofi BN nan menm nan esans li se bote anndan kou deyò. Gen yon rezon bote anndan an vin avan bote deyò a, Kontinye li

Sispann fè l pou moun!

Kit li se lekòl, nan legliz, nan travay elatriye, plizyè moun toujou ap chèche fè m konprann lè m abiye “nenpòt jan l ta ye a” se pou m fè moun plezi osnon se paske m vle atire gason ki fè m abiye konsa. Se ka yon senp kòmantè osnon yon blag pou kèk moun, men fason panse sa a ka gen anpil enpak negatif pita sou jan yon tifi oson yon jèn fanm ka wè tèt li e alèz nan kò l.

Screen Shot 2015-11-09 at 12.38.55 PM

Se yon bagay depi tou piti ki toujou atire atansyon m. Poukisa nou kwè nan kilti nou pa bò isit depi yon fi abiye, sitou si li abiye yon jan seksi se pou bay gason jòf? Nou kontinye nouri fason panse sa a chak jou nan tèt tifi ak jèn fanm nan peyi Dayiti ki bay anpil rezilta ki pa toujou nan avantaj nou. Yon bò, jounen jodi a nou kontinye gen rezilta negatif sa a, kote yon pil ak yon pakèt jèn moun (sitou fanm) ki manke osnon pa gen konfyans nan tèt yo ditou e k ap tann validasyon moun akoz de sa moun panse e ka wè de yo. Yon lòt bò, sa kontinye trennen dèyè l fenomèn asèlman (nan lari, seksyèl elatriye…) ki fè yon gason ka pèmèt li fè nenpòt kòmantè sou kò ak kòman yon fi abiye paske pou li se konpliman li fè fi a. Mete sou sa, sa vin ogmante ensekirite lakay anpil fi ki santi yo otomatikman an konpetisyon ak yon lòt pou yon bagay osi san enpòtans ki se rad ak abiman ak karaktè fizik youn ki diferan de lòt.

Poutan bèlnègès, ti travay pèsonèl ou dwe fè ak tèt ou pou w pa pran nan pyèj sa a senp. Kite m ba w kèk endis ki ka ede w wè pi klè… Kontinye li

Pito sa…

Depi m tou piti, m toujou tande manman m ap di pawòl sa a. Li toujou ap di, li pa janm jwenn pèsonn ba l anyen poutan m konn wè marenn mwen po t konfiti pou li lakay la 🙂 Li konn fè blag menm pou l di li te mèt yon kote y ap separe yon bagay, kou yo rive sou li, bagay la fini.

referans

M te toujou konn ap chèche sa pawòl sa a vle di e poukisa manman m toujou ap repete l. Jodi a mwen vin gran, se kounya a mwen konprann e wè enpòtans sa l konn ap di a. Pou listwa manman m fè 7 pitit, youn nan nou mouri depi tou piti. Madanm sa a sakrifye lavi l sou yon recho dife pandan 20 tan pou l fè edikasyon nou, okipe nou elatriye poukont li. Papa m te toujou la, men se te tankou yon papa “new freedom” li la li pa la; paske nou tout te depann de manman m pou nou viv depi jou klè rive jouk tan solèy kouche. Se  yon ekzanp sakrifis m ap toujou respekte men m deside pa chwazi ni fè menm jan an. M pa vle tounen modèl “fanm potomitan” sa a sosyete a pa sispann pwodui a.

M pa konn si se tèlman mwen tande manman m di pawòl sa a, mwen menm tou m remake m pa janm jwenn moun ban m anyen tou. Gendelè m konn mande tèt mwen, genlè mwen pran wout ki pi difisil la? Lontan sa te konn fè m kriye, sa te konn fè m tris pou m wè m poukont mwen, pou m wè se mwen mennaj pa janm voye nan stidyo ni al manje elatriye… Men si w wè sa, kounya sa pa fè m ni tris ni pè ankò. Paske mwen vin aprann lè w sou wout pou w amelyore lavi w toutbon an, lavi a p ap fè w kado. Se ou ki pral fè tèt ou kado. M konnen sa pa fasil pou dijere, men m ta renmen ou bay tèt ou leson sa a…  Kontinye li

Li pa twò ta!

M pa konnen si w remake rete mwens ke 3 mwa pou ane 2015 lan fini. Jou yo ap kouri, men yo pa janm rate menm yon minit, pou yo ba nou leson nou dwe aprann yo. L ap difisil pou m ta konnen kòman ane 2015 lan te ye pou ou ak kisa li sere pou ou pou dènye jou sa yo. Men sèl sa m konnen, nenpòt jan sa ta ye a li pa twò ta pou w aprann osnon kontinye aprann ou dwe premye priyorite nan lavi w. Jis paske, se sa w ap bezwen pou debloke tout lòt sa ki enpòtan nan lavi w yo.

ed

M pa gen kouraj ankò pou m esplike pèsonn, chèche konnen sa w ye, aksepte sa w ye,  e renmen sa w ye san w pa p chèche validasyon moun, se bay tèt ou priyorite e sa pa gen anyen pou wè ak egoyis. Aksepte tèt ou e renmen sa w jwenn ou ye a, se youn nan pi gwo travay w ap janm fè nan tout ekzistans ou. Lè m di w li pa twò ta a, li pa twò ta vre e li pa janm twò ta pou aprann fè sa. Se yon travay ki mande anpil kouraj, anpil pasyans, e se pa yon bagay k ap janm fini; e sa m pi renmen an, li se yon pasaj oblije si w vle grandi e konnen tout valè kapasite ou gen nan ou pou w ka rive amelyore lavi w toutbon vre.

Plis ou aksepte sa, plis w ap santi w byen pou w fè travay sa a. M gen kèk ti teknik m ap itilize jouk kounya a m vle pataje ak ou ki ka itil ou jan yo kontinye itil mwen an…

Kontinye li

Fè l pou ou…

Sa gen kèk ane, mwen te konn pwodui yon magazin radyo ki te dire 40 minit, sou pwoblematik jenès ayisyèn lan sou yon radyo entènasyonal ki baze an Ayiti. Nan emisyon sa a, mwen te konn prezante tout inisyativ yon jèn pran osnon yo pran pou jènès la. Sa te pèmèt mwen rankontre anpil jèn gason ak jèn fanm ki gen anpil talan, asosiyasyon jèn ki chaje ak  pwojè ak potansyèl. Sipèvizè m yo, konn felisite m pou jan emisyon yo konn byen prepare. Men malgre felisitasyon yo, mwen te fatige.

dire

Mwen te fatige wè, jan strikti sosyal la monte a, menm ak tout talan, tout kapasite sa yo, yo p ap kite jèn sa yo pase pou yo reyalize sa yo vle reyalize a. Sa te kòmanse afekte mwen pèsonèlman. M te kòmanse pèdi motivasyon pou m fè emisyon sa a. Jouk yon jou, mwen t ap swiv pandan 6 mwa, yon gwoup jèn ki soti nan katye ki pi sansib yo. Jèn sa yo t ap resevwa yon fòmasyon sou metye manyèl. Se te yon òganizasyon entènasyonal ki te finanse pwojè a pou yo.

Gen youn nan yo, ki te di m yon pawòl ki te enspire m. Depi lè sa a, m chanje fason m wè bagay yo. Kite m rakonte w… Kontinye li

Fè kòmsi w soud!

Dènyeman, mwen t ap tande yon ti istwa sou yon pakèt tòti. Petèt ou ka konn tande l tou. Ti istwa sa a,  enspire m  anpil pou m ekri atik sa a jodi a. Kite m rakonte w li tou.

toti1

 Se istwa yon pakèt tòti ki ki te deside al yon kote apye. Nou konnen jan bèt sa a mache dousman. Li mize nan wout anpil lè l ap deplase. Pandan yo te nan wout la konsa, kèk nan yo te kòmanse bay vag. Poukisa w konen? Kèk moun bò wout la te kòmanse dekouraje yo. M pa sonje kote yo ta prale a non. Men an nou di pa ekzanp Okap yo ta prale. Moun bò wout la t ap di : O kote bann bèt sa yo pral la a ? Yo fou ? Kilè y ap rive Okap ? Poukisa se apye yo fè wout sa a menm?

Sou tout wout la se konsa. Epi tanzantan, genyen kite kòmanse rete nan wout la ki pa vle kontinye ankò. Sa k rive Gonayiv. Sa k kanpe Lestè. Osnon sa k bay vag nèt. Anba tout pawòl dekourajman sa yo, se yon sèl tòti wi ki te rive Okap. Poukisa w konen ? Paske l te soud. Kidonk, li pa t tande kòmantè moun yo. Ni pawòl dekourajman yo t ap plede di pandan tòti yo t ap mache a. Se dènye tòti a ki enspire m plis. Paske nan wout pou n amelyore lavi nou an, nou tout se tòti. Nou tout ap fè yon wout. E nan wout sa a, gen tout kalte moun ki pou dekouraje nou. Ti istwa a, anvi fè m pataje ak ou, 2 ti konsèy…

Kontinye li

Ba l chans li!

Pa gen anyen ki di moun ou ye jodi a se sa w ye andann w vre. Mèwi. Ou sezi ? Ou ka pa dakò wi. Men sa pa fè anyen paske ou ka ban mwen rezon pi devan. Anpil fwa nou tèlman swiv tout sa yo ba nou, yo aprann nou, yomontre nou san nou pa kesyone yo, nou pa janm gen chans dekouvri tèt nou toutbon. Tout sa nou fè, nou fè l pou manman n, pou papa n, pou pwofesè n, pou zanmi n, pou vwazen an, ak pou sosyete a elatriye…

ana1

Depi tou piti, nou leve nou jwenn yon seri prensip ki di men kijan lavi a ye osinon men kijan lavi nou dwe ye. Yon seri wout tou dwat ki di men kijan pou n viv, men kijan n dwe wè kèk bagay, men sa ki bon ak sa ki pa bon. Yon sistèm ki pa ta gen pwoblèm non, si l te ba nou kote pou nou defini sa nou ye. Men sa ki pase, nan yon sistèm kote tout bagay gentan tou fèt, moun nou ye tout bon an gen anpil chans pou l pa janm parèt. Menm jan an tou, gen nan nou ki moun nou ye a paske nou nan yon gwoup, paske nou te rankontre yon kategori moun byen espesifik. Oubyen tou, gen nan nou ki ap chache tounen yon moun nou pa ye toutbon jis pou nou fè moun nan antouraj nou plezi. Eske w konnen konpòtman sa a, se youn nan konpòtman ki siman pral fè w fè bak sou wout pou konn ki moun ou ye a?

Ou vle konn poukisa, pa vre?… Kontinye li

Ak kiyès w ap mache?

Dènyeman an, m chita, m ap poze tèt mwen anpil kesyon. M ap mande m, poukisa depi tou piti pa ekzanp manman nou se ak tifi li plis vle nou jwe. Lè nou kòmanse gen lespri, anpil nan nou fè baz fi ansanm nan lekòl nou. Menm sou katye bò lakay nou pi souvan, se ak tifi parèy nou, nou toujou ap pale, al nan dlo, al nan mache, mennen tout lòt aktivite nou ansanm. Men, kou nou kòmanse gran, nou vin jèn fi, bagay la chanje?

yay

Nan reflechi konsa, mwen al fè yon ti rechèch sou sa, e mwen vin wè se lespri konpetisyon yo mete nan tèt nou an, ki anvayi sosyete n ap viv ladann nan, ki plis priyorize bezwen ak konfò gason yo (sosyete machis), ki youn nan prensipal koz divizyon sa a. Sa k pase a se, depi nou kòmanse demwazèl, bèl dinamik sa a ke nou te konn genyen lè nou te pi piti a,vin kraze; paske nou youn ap chèche pi bon  ke lòt olye pou nou bon ansanm. Se vre kounya a, w ap wè gen an pakèt fi k ap fè efò pou youn soutni lòt, pou youn travay ak lòt elatriye… Men an menm tan tou, nan lavi detoulèjou, rive zanmi, travay, gen sipò san konpetisyon, pataje rèv ak yon lòt fi parèy nou, poko ka reyalite anpil jèn fi, nan plizyè relasyon mwen obsève.

Sa k fè sa daprè ou? Repons lan senp. Kite m pataje l ak ou… Kontinye li

Swiv zanmi’w Bèlnègès
Tumblr Logo
Fotochout/Konsepsyon BELNEGES
Belneges sou Youtube
Facebook