BELNEGES

Gen abi nan jwèt manman ak papa

Youn nan jwèt pou timoun ki pi popilè nan kilti nou se jwèt manman ak papa. Si w te leve an Ayiti, l ap difisil pou w pa t konn fè jwèt manman ak papa ak yon ti gason, kit li se ti frè w osnon pitit gason kay vwazin nan. Règ jwèt sa a se pou tifi a jwe wòl manman e pou ti gason an tounen papa. Nan chèche byen jwe wòl sa a, youn konn abize lòt seksyèlman, souvan san yo pa konnen si se abi y ap fè. Sa se yon danje, paske nou pa ta dwe aksepte okenn zak ki ankouraje abi nan sosyete a, menm nan jwèt ak griyen dan.

Jwèt manman ak papa a ka parèt inosan, paske se yon pratik nou pifò leve ladan l. Dayè, anpil paran aksepte pitit yo fè jwèt sa a paske yo pa wè anyen ki mal ladann. Nan tèt anpil nan nou, jwèt sa a se Kontinye li

Gason pa ATM ou

Nou montre tifi lakay nou, yon fanm pa ka gen tout sa l vle san l pa jwenn yon gason ki pou okipe l. Kidonk, tifi vin tounen jèn fanm ki grandi ak yon sèl referans nan tèt yo: gason se kont ATM yo osnon kanè bank yo. Se tankou chak gason yon fanm kontre, premye reflèks li se pou gason sa a vide lajan osnon lòt bagay materyèl sou li otomatikman. Mantalite danjere sa a tèlman nòmalize nan sosyete a, jèn fanm ki pa santi yo alèz pou aji konsa tounen yon jouman nan je nou. Nou rele yo ti sina ak anpil lòt vye non ankò, paske nan tèt nou lajan ak byen materyèl dwe bay gason aksè ak kò fanm lè yo pito.

Kòm nou kontinye kwè gason se yon trezò, nou leve tifi pou yo pwofite tout gason yo kontre sou wout yo. Menm si yon jèn fanm pa ta gen lide ni renmen ni kouche ak yon gason ki ta vin koze avè l, kilti nou montre l Kontinye li

Sista pa la sèlman pou bouyi zen

Sista soti nan mo anglè “sister” ki vle di sè. Lè yon fanm rele yon lòt fanm sista, se pou montre jan youn alèz ak lòt e jan youn zanmi lòt. Poutan lakay nou, pi souvan fanm nou rele sista yo, se fanm ki nan baz tripotay nou, fanm nou kontre pou monte sou do lòt fanm, detwi repitasyon yo, ak kreye pyèj pou n ka vanje yo, jis pou nou ka pase pou pi bon. Nan bouch an pakèt nan nou fanm an Ayiti, sista se nich malediksyon nou kreye pou nou derespekte lòt fanm nan kreye konpetisyon ki initil. Sa se yon danje, paske relasyon fanm ak fanm pa ka youn nan pi gwo menas pou byennèt fanm ak tifi.

“Vini m pale w sista, m gen nyouz pou ou”, fraz sa a se envitasyon souvan nou itilize pou monte sou do lòt fanm pou kòche po do yo nan bouyi zen ak fè yo menas. Se vre n ap goumen kont yon sistèm ki bay gason plis privilèj pase fanm ak tifi, men Kontinye li

Kadejak p ap janm fòt viktim nan

Jis jounen jodi a, li difisil anpil pou jwenn dènye chif sou fenomèn kadejak la ann Ayiti. Poutan li klè, se yon fenomèn k ap fin dechèpiye moun, sitou tifi ak jèn fanm nan sosyete a. Ministè Dwa Fanm ak plizyè lòt òganizasyon fanm gen nan ajanda yo pou akonpanye fanm ki viktim vyolans nan fè yo jwenn jistis. Nan yon peyi kote ta gen yon sistèm jistis ki ap mache, yon repons konsa te ka kontrekare fenomèn sa a. Men pou nou ann Ayiti, toutotan nou poko rive konprann kadejak ak tout lòt vyolans fanm ak tifi sibi se pa fòt yo e se p ap janm fòt yo, lavi yo ap toujou menase e n ap kontinye make pa sou plas.

Se vre, gras ak travay anpil fanm tankou Myriam Merlet, kadejak se yon krim an Ayiti. Gen kèk avanse ki fèt, men wout la long toujou paske nou poko prèt pou jwenn yon souf ak fenomèn sa a, si Kontinye li

Swiv zanmi’w Bèlnègès
Tumblr Logo
Fotochout/Konsepsyon BELNEGES
Belneges sou Youtube
Facebook