Premye fwa mwen gen konsyans de diferans ki gen ant fanm ak gason, se nan istwa Adan ak Èv nan lekòl dimanch nan legliz manman m te mache a. E jan w konn istwa a, se te Èv ki te koupab paske se li koulèv la (satan) te sedui. Jounen jodi a m pa al legliz ankò, menm santi kilpabilite Èv la kontinye swiv mwen nan tout pati nan lavi m. Kòmanse sou desizyon m ap pran pou tèt mwen rive sou atant moun ap gen de mwen, kilpabilite Èv la pa janm kite m e dèfwa menm lè m pa konnen, m kontinye ap peye pou li. Men sa pa gen lontan mwen aprann, yon bondye ki fè w kwè w koupab pa bondye w paske pèsonn pa ka renmen moun li ye a si l toujou ap viv nan kilpabilite.

beaut2

Depi tou piti nan legliz, nou aprann moun ki reprezante tifi ak jèn fanm ki se Èv, se yon mòso moun paske se yon kòt Adan ki fè l. Fason panse sa a jouk jounen jodi a detèmine jan nou wè tifi ak fanm nan sosyete a. Nou ret kwè san yon gason, yon fanm pa konplè. Nan kilti nou, nou menm di olye pou yon fanm pa ta gen yon gason nan lavi l, pito l kwoke yon kanson nan pa pòt kay li omwen moun a ba l enpòtans.

Sa ki fè nou leve tifi ak jèn fanm ak kwayans fòk yo jwenn lòt mòso yo (ki souvan se yon gason) sinon yo p ap janm fin moun toutbon nan je nou. Nou vin genyen tou manman ak papa pitit ki bay pitit fi yo plis presyon pou yo marye pita pou yo ka jwenn respè nan men moun; se tankou avan maryaj la, jèn fi sa a pa t merite respè. Sa vin lakòz, malgre tout efò yon fanm ka fè nan lavi l, nou p ap janm wè l, ni apresye l pou sa l ye si l pa gen yon gason ki pou valide l.  Sa pa t ap pwoblèm si nou te gen imaj Adan ki te konn fè sa pou Èv men domaj nou pa gen referans sa a. E se sa ki fè jouk jounen jodi a, se pa sèlman fanm men tout yon sosyete kontinye ap peye po kase sa a sou chak jenerasyon ki pase.

Nan menm istwa biblik sa a, nou aprann se fanm ki pi fèb paske se li satan toujou itilize pou l detwi tandike se ak gason yo zanj yo toujou pale, se yo ki toujou fè sonj, se pa yo bondye toujou pase. Pa bò lakay nou an Ayiti, nou ret kwè akoz de sa, fanm pa moun pou nou fè konfyans paske yo pi fasil pou tonbe nan pyèj. Nou al chèche gwo pasaj anndan bib la pou nou pwouve ke se yon bagay fanm fèt avè l, pandan ke nou bliye menm bib sa a, se yon zouti opresyon ki byen fèt e byen panse ekzakteman pou l fè nou youn pa kwè nan lòt, pou moun k ap oprese nou yo ka toujou gen kontwòl nou. Sa vin lakoz depi tou piti, nou pa bay tifi fè gwo travay kote li ka pran desizyon paske nou gen atant gason ap vin sedui l e sa ap toujou mal pase. Sa anpeche nou wè fanm nan gwo pòs desizyon nan tout sektè nan lavi piblik la paske yo pa moun pou moun kwè.

Youn nan pi gwo ravaj istwa bib ak relijyon sa a fè nan tèt nou e pli presizeman sou tifi ak fanm, se ke nou aprann jan fanm pa bon depi lontan paske yo te toujou ap vann kò yo pou kòb, kidonk se nòmal pou n pini yo, pou n trete yo tankou yo pa t moun. Men nou pa janm tande anyen sou moun k ap achte yo, okontrè se toujou moun ki chaje ak pouvwa kidonk anyen mal pa janm rive yo. Nou fè tifi ak jèn fanm kwè kò yo se yon tanp paske nou vle lawonte kouvri yo pandan menm pawòl sa a fè gason kwè se plezi yo bay lè yo rantre nan tanp lan. Nou wè fanm ki kouche ak lòt gason ki pa mari yo kòm pi gwo pwazon ki ekziste, men li nòmal pou tande gason ki ap renye gen plizyè tribi pitit ak diferan fanm. Jounen jodi a, nou wè fanm tankou bagay nou ka achte, nou kwè depi se yon tifi yon fanm fè fòk li bouzen kanmenm paske manman l se bouzen. Men nou pa janm raple tèt nou, bouzen pa janm fèt ak yon sèl moun pou pi piti fòk gen 2 moun. Se pou sa tout fason panse sa yo vòlè pouvwa fanm gen sou tèt yo depi avan yo fèt. E nou konn rezilta yo deja e yo pa bèl pou gade.

Eritaj biblik sa yo gen gwo enpak sou  lavi tifi ak fanm chak jou. Ou p ap janm konnen kòman yon tifi pè, kòman li ka ap matirize tèt li paske li te dakò yon gason manyen l. Okontrè, nou fè l panse plis gason manyen l, plis li pa gen valè sa ki se yon gwo manti. Ou p ap janm konnen jan yon fanm ak goumen pou chwa li fè pou tèt li pa afekte pèfòmans li lekòl, nan biwo ak fason moun pral trete l…

M konnen yo aprann ou pa kesyone anyen ki gen non bondye ladann pou w pa modi. Men Bèlnègès si bondye yo di w priye a fè w santi w pa ase, si w toujou ap viv nan laperèz ak lawont, si bondye w la fè w santi w toujou koupab, chèche yon lòt bondye paske gen an pakèt e si w byen chèche ou ka wè ou se youn ladan yo. Si yo di w bondye w la vle pou gason se mèt ou, mande tèt ou èske se yon ti kabrit ou ye? Kòmanse kesyone sa yo fè w kwè sou tèt ou depi sou Èv rive sou manman w, jwenn kouraj pou w kite sa ki anpeche w grandi yo dèyè e tounen fanm ou vle tounen an. Sonje tou lè w fin fè sa, si bondye w la ta renmen w tout bon, li p ap voye w nan lanfè paske moun ki renmen w lan ap toujou vle wè byen pou ou.

Atik: Krissy

Foto: Saddi Khali

Comments

comments