Konbyen fwa nou tande granmoun ki pi souvan nan karantèn yo osnon gwo jèn gason k ap di olye pou yo soti ak yon jèn fanm ki nan trantèn yo, yo pito pran de 20. Pi souvan, lè nou tande pawòl sa a nou griyen dan nou, nou pase sa nan rizib men nou bliye ki dega sa ap fè nan lavi jèn fanm nan sosyete a. Kòmanse nan eksplwate jèn fanm seksyèlman pou pita andikape lavi yo ak yon gwosès ki antere yo pi fon nan lamizè, nou pa ta dwe sitire pawòl konsa si tout bon vre nou vle tifi ak jèn fanm mèt tèt yo. Fason panse sa a ki tounen yon bagay nòmal, se yon danje pou jèn fanm ki poko konnen kòman pou yo pwoteje tèt yo nan sosyete sa a ki fè yo kwè, se manje gason yo ye sèlman.

saddi

Anpil nan nou konnen, pawòl sa a se pawòl predatè. Nou konnen byen pawòl sa a se pawòl gason k ap mache vòlè inosans jèn ti fi ki nan 15/20 lane, ki poko ka idantifye entansyon ki nan tèt yon gason k ap ba yo atansyon jis pou kouche yo. Sa pa t ap pwoblèm, si pawòl sa pa t transfòme an aksyon e tounen yon fyète pou anpil gason konnen si yo djanm toujou paske sosyete a fè yo kwè bann yo se sa ki pi enpòtan nan lavi yo. Men non se pa yon pawòl sèlman,  se yon mantalite ki fè nou wè granmoun gason k ap rache inosans jèn fanm kòm yon bagay ki natirèl, paske yo pa ka asime yon lòt relasyon ak yon fanm ki gen menm eksperyans ak yo.

Lè depi tou piti, nou montre tifi wont pale de kò yo e anrasine nan lespri yo, yo sèlman gen valè lè yo gen yon nèg k ap ba yo atansyon, nou montre yo san nou pa konnen, yo dwe fè tout sa yo kapab pou yo fè gason plezi olye yo aprann konn kò yo. Lè tifi sa a rantre nan laj adolesan, transfòmasyon kòmanse ap fèt nan kò l, olye nou montre l se yon bagay ki natirèl, nou pito ba l presyon pou nou fè l pè kò l. Kit se lakay li, nan lekòl ak nan legliz, nou aprann li tete l k ap pouse, senti l k ap louvri se siy feblès. Nou fè tifi konprann yo se yon bagay ki frajil tankou yon biblo, nou frajilize konfyans yo te ka devlope nan tèt yo pandan peryòd sa a. Kidonk lè yo rive nan laj pou yo ta omwen konprann sa k ap pase nan kò yo, se lawont ak entèdiksyon sèlman yo konnen. Nou ba yo manti nan fè yo kwè vijinite ap mennen yo nan syèl e nou jije valè yo sou èske yo sere toujou. Kidonk, gason ki gentan plen eksperyans deja ap mache chèche jèn fanm ki pa lach paske se sa nou montre yo ki fè valè yon bon fanm pandan yon lòt bò jèn fanm ki poko gen anpil eksperyans ak gason wont ekzistans yo e tounen yon jibye fasil pou gason ki vle pwofite.

Piske nou leve ti gason ak tout libète yo sou kò yo, yo konnen nan peryòd sa a kòman yo ka jwe nan tèt jèn tifi byen fasil nan voye ti flè, ti nounous ak rele yo nan telefòn maten midi eswa nan lide pou yo montre yo renmen jèn fi sa yo pandan tout sa yo vle se pwofite. Granmoun gason menm ki souvan gen plis mwayen ekonomik pase  jèn gason yo, fè kò jèn tifi sa yo tounen teren jwèt yo. Se la yo fè tout sa yo konnen yo pa t ap ka fè ak yon fanm ki nan menm laj ak yo. Se la yo jwe nan tèt jèn fanm sa yo pou fè yo kwè, si yo pa t renmen yo toutbon, yo pa t ap soti ak yo nan restoran, achte manje nan bwat ba yo, ba yo kòb pou yo al nan stidyo elatriye. Lè yo fin toupizi lespri yo konsa, li difisil pou jèn fanm sa yo imajine lavi yo yon lòt fason. Sa ki pi rèd la, piske nan tèt gason sa yo plis jèn fanm yo pran plis valè yo genyen, yo fè jèn fanm ap menase lavi lòt jèn fanm, nan fè jalouzi, nan imilye, nan joure e menm nan zak vyolan pou youn elimine lòt. E pi souvan, se youn nan kote jèn fanm kòmanse rayi lòt fanm parèy yo, nan chèche fason pou sal repitasyon yon lòt paske yo vle parèt pou pi bon nan je gason an pou yo pa pèdi avantaj yo. Nou fè fanm kwè se fòt jèn fanm yo ki fè gason yo konsa, se yon manti ki tounen yon gwo chay jèn fanm ap pote ki menase byenèt yo.

Lè nou tout nan sosyete a aksepte sa tankou yon bagay ki nòmal, nou voye di tifi ki pi piti yo, depi ti tete yo kòmanse boujonnen, li nòmal pou yon gason vle pran yo kòm pwopriyete yo. Nou voye move siyal bay jèn fanm nan fè yo aksepte relasyon fanm ak gason pa gen lòt fason pou l mache si se pa nan kontwòl. Nou montre yo depi gason an prè pou l bay ti bagay materyèl, fòk yo te gentan kouche sou do. Nou kreye yon sèk ki danjere ki pral debouche sou mank konfyans, asèlman, eksplwatasyon ak lòt vyolans nan relasyon fanm ak gason, men tou nan relasyon fanm ak fanm. E sa pa rete la, nou asire nou pita, lawont pa kite jèn fanm sa yo viv nan rele yo bouzen ak tout lòt vye non pou montre yo lavi yo pa vo anyen.

Bèlnègès, ou gen dwa pou w rantre nan relasyon ak moun ou vle men chèche konnen avan, si moun sa a se pa eksplwate li vin eksplwate w sèlman. M konnen nan peryòd sa a, ou tèlman wont moun ou ye a, ou tèlman pèdi, yon ti atansyon ka fè w santi w ekziste, men pa pran nan pyèj sa a. Tout atansyon ou bezwen pou w tounen fanm ou vle ye a, se nan ou y ap soti. Li ka difisil pou w konfye w bay moun ki nan antouraj ou paske w pè pou yo pa sal repitasyon w, men chèche konnen siy tankou sa nou site anlè yo, ki ka montre w, moun sa a se kò w sèlman li bezwen pou l ka pwouve tèt li, li vo yon bagay epi vire do l, lè l fin pran sa li bezwen an. Pran yon ti tan ak tèt ou, w ap reyalize ou gen ase kapasite pou devlope rezistans mantal anba lawont sosyete a kouvri w la ki mete ekzistans ou an danje.

Atik: Krissy

Foto: Saddi Khali

 

Comments

comments