Li pa yon sekrè pou pèsonn, jan sosyete a wè fanm pa nan avantaj yo nan tout sans. Akoz nan kilti nou, nou otomatikman konsidere gason kòm siperyè osnon pi bon pase fanm, tifi tou fèt ak yon stati viktim k ap ret tann yo depi lè y ap soti nan vant manman yo. Kòmanse sou pawòl nou di tifi depi tou piti, pase pran jan nou redui yo sèlman ak plezi kò yo ka bay lè yo demwazèl, rive nan jan nou kwè yo natirèlman pa ka pran desizyon pou tèt yo ak okipe gwo fonksyon piblik lè yo pi gran, nou gen anpil travay ki pou fèt pou chanje pèsepsyon sosyete a de fanm, e fè tout moun konprann yon tifi se yon moun avan tout lòt bagay.

northwestern-university

Men nan lit pou pèmèt tifi yo grandi yon lòt jan an epi ede jèn fanm mèt tèt yo a, fòk nou voye je nou tou sou ti gason yo. Paske, menm si nou gen espwa jèn fanm k ap travay pou mèt tèt yo kounya a pral leve pitit fi yo ak pitit gason yo yon lòt jan, ti gason kounya yo se youn nan  pi gwo potansyèl ki ka ede chanje pèsepsyon fanm gen nan sosyete a, si yo resevwa yon lòt edikasyon pou sa. Si nou vle pou jenerasyon gason k ap vin aprè a pa wè fanm tankou yon mòso vyann yo ka manje lè yo vle, epi twouve li nòmal pou trete fanm tankou moun menm jan ak yo, nou dwe depi kounya a ede ti gason wè tifi yon lòt jan.

Nou leve anpil ti gason, dèfwa san nou pa konnen ak yon grenn lide nan tèt yo: fanm pa ka viv san yo. Sa ki vin fè atant nou gen de yo nan sosyete a kanalize yo nan yon sèl objektif: Fòk yo gen lajan paske sa ap ba yo pouvwa kidonk yo ka gen valè fanm yo vle. Paske li difisil pou gen lajan nan yon sosyete tankou Ayiti ki p ap kreye richès, lè ti gaason sa yo vin gran, nou fè yo kwè menm si yo pa ta gen lajan ak pouvwa, fanm ap toujou bezwen yo paske san yo lavi yon fanm pa konplè. Ekwasyon sa a senp, men li poze anpil pwoblèm paske li vin kreye yon imaj de fanm nan tèt gason ki montre fanm tankou yon pwopriyete prive osnon yon bagay yo ka achte depi lè yo tou piti.

Pi gwo dega mantalite sa a kreye, sè ke li wete imanite fanm nan je gason. Sa vle di, li vin fè gason wè fanm tankou yon bagay yo ka travay pou yo genyen, yon byen yo ka twoke osnon yon biznis prive ki rele yo chè mèt chè metrès. Tout enèji yo vin fokis sou gen lajan ak sèl entansyon sa ap pèmèt yo gen valè fi yo vle, nan lide ke fanm pa bezwen lòt bagay ke lajan. Tankou sa pa t ase, nou fè yo konprann se lajan ki ka ede yo gen kontwòl fanm oubyen se sa k ap fè fanm wè yo tankou yon moun enpòtan, yon moun  fanm dwe touye lòt fanm pou yo genyen.

Rezilta mantalite sa a pi vyolan pase yon tranbleman dtè. Li tèlman frajil, li fè plis viktim ke l pote solisyon. Dayè, li se youn nan rezon ki lakoz gwo danje nan relasyon fi ak gason ke se swa nan fanmi, nan lekòl, nan lari, nan travay elatriye. Li favorize vyolans sou anpil fòm ki ka fè ni gason ni fanm anpil mal. Men, li plis maspinnen lavi ak byennèt fanm nan kò yo ak nan lespri yo. Sa pa rete la sèlman, lè nou leve ti gason konsa yo viktim tou paske sa afekte moun y ap ye demen an ak kijan y ap gen pou wè tèt yo.  Sa patisipe pa ekzanp nan fè fanm tounen bèt nwa nan je anpil gason paske lè yo abòde yon fanm, men fanm sa a pa ta sou bò yo pou yon rezon oubyen yon lòt, sa sifi pou sal repitasyon fanm sa a osnon menm wete lavi l si yo jwenn kote pou fè sa. Si yo ta gen lajan menm, yo p ap ka rive konprann poukisa lajan yo a pa ka fè yon fi mache paske se sa nou te aprann yo ki fè fanm mache. Nan menm sans lan, lè yon gason pa gen lajan, li gen anpil chans pou l manke konfyans nan tèt li e sa vin fè l pè abòde fi ouvètman paske li panse li p ap janm gen enpòtans nan je fi. E sa ka patisipe nan fè yo met men sou fi san konsantman fi a, ak fè anpil lòt move bagay ankò ki blese fanm nan nanm yo.

Se sa ki fè, ede ti gason wè tèt yo yon lòt jan, tankou yon moun ki pa mèt pèsonn aprè tèt yo e ki p ap chèche lajan ak pouvwa sèlman pou achte fanm lè yo gran, gen yon enpòtans kapital. Paske anpil jèn fanm kounya a ap fè anpil sakrifis pou yo fè lajan pa yo, kidonk yo pral leve yon lòt jenerasyon fanm ki kwè yo ka fè lajan tou e yo ka okipe tèt yo ak pwòp kapasite pa yo. Kounya si nou kontinye kite ti gason leve ak lide sa yo sou fi, lè yo pi gran l ap difisil, prèske enposib pou n fè yo wè bagay la yon lòt jan.

Li trè enpòtan pou fè ti frè w, ti kouzen w, ti neve w osnon ti gason kay vwazin nan konprann, lide ki fè yo wè tifi tankou yon ti jwèt la osnon yon bagay yo ka posede depi yo gen lajan an se manti. Li t ap pi fasil pou yo si nou ta deside aprann yo gade tifi tankou yon moun menm jan ak yo, san nou pa fè okenn konparezon ak lajan osnon byen materyèl. Lè sa a, y ap rive konprann lajan pa ka fè tout fanm mache otomatikman. Epi l ap pi fasil pou yo, pou yo wè relasyon y ap gen ak fanm pita sou baz moun ak moun. Menm jan an tou, padan n ap aprann ti gason yo wè fi yon lòt jan an, fè doub efò pou nou ede tifi yo tou pou yo wè tèt yo yon lòt jan. Aprann yo bay tèt yo ak kapasite yo plis valè. Pa kite yo kwè se yon gason pou yo jwenn lè yo pi gran ki pou chanje lavi yo.  Aprann yo bay tèt yo valè pou yo pa konprann se bagay materyèl ak lajan gason pral ba yo ki pral fè yo tounen yon moun enpòtan. Si nou rive atake pwoblèm sa a nan rasin li, depi nan jan nou fè ti gason wè tifi yon lòt jan ak ede tifi wè tèt yo yon lòt jan, n ap deja fè twòp pou jenerasyon pa nou an.

Atik: Stef-any

Foto: i2believe

Comments

comments