Pa gen relasyon ant bouboun ou ak valè w kòm fanm!

Gen anpil etid ak rechèch ki fèt nan peyi ki pi avanse yo ki montre, edikasyon yon moun resevwa depi lè l piti ka detèminen men ki moun, moun sa a pral ye pita. Se sa ki esplike pa ekzanp, edikasyon timoun piti gen gwo enpòtans nan anpil peyi serye. Nan peyi pa nou edikasyon nou bay tifi depi nan bèso make lavi yo, souvan nan move sans. Jan nou leve tifi yo an Ayiti, soti anndan kay pase nan legliz rive sou ban lekòl fòmate ki fanm n ap bay peyi a pita. Anpil bagay jèn fanm ap di, kwè epi ap fè se rezilta sa manman yo, moun ki te leve yo, pwofesè yo, pastè nan legliz yo osnon moun ki nan antouraj yo aprann yo. Paske sosyete a wè fanm tankou yon ti biblo frajil, yon moun ki toujou bezwen pwoteksyon, ki pa ka pran desizyon pou tèt li, ki ekziste sèlman pou bay/fè gason plezi , twa ka moun ki sou wout tifi sa yo ap gen pou pase ba yo (souvan san yo pa konnen) bagay ki pral kokobe lespri yo lè yo pi gran, ki ka anpeche yo leve kòm fanm ki pral mèt tèt yo, kò yo ak lespri yo.

sad

Pi gwo konsekans ki konn gen nan mòd edikasyon sa a, se fè nou fè tifi yo kwè anpil pawòl tou fèt ki pa gen okenn rapò ak reyalite lavi a, ni ak sa yo pral gen pou kontre sou wout yo pita. Anpil nan bagay sa yo pi souvan gen rapò ak kò yo, pi presizeman ak bouboun yo. Premye konsèy yon manman souvan bay pitit fi l prèske toujou gen rapò ak bouboun li. Menm si sijè sa a souvan enkonfòtab pou yon paran abòde ak pitit li nan sosyete nou an (genyen se inyorans ak laperèz ki fè yo pa janm ka fè l), paran yo, manman yo sitou toujou jwenn yon fason pou di tifi a pou l kenbe kò l. E tout kenbe kò ou tande a, se Kontinye li

Rale tèt ou, avan w rale ti fanmi!

Lè w pi gran nan yon fanmi, sa toujou sanble yon gwo chay paske l vini ak anpil responsablite ak tèt chaje. Men nan fanmi ki gen mwens mwayen yo, yo fè w konprann lavi lòt ki pi piti yo sou kont ou lè se ou ki pi gran. Sa pa t ap yon pwoblèm, si moun ki pi gran an te ka jwenn kote pou l pase epi pou l bay lòt sa k dèyè w yo lanmen, men souvan sa pa konsa paske sosyete n ap evolye a pa fè n kado sa a. Fason panse sa a toujou fè anpil gran sè ak gran frè soti fristre, pa byen nan tèt yo ak nan lespri yo. Sitou pa bò lakay nou, kote yo fè pi gran yo kwè se yo menm ki pou rale tout pi piti yo monte sou plan ekonomik ak sosyal. Se yon mantalite ki ka parèt inosan, paske gen kèk pi gran ki reyisi epi ki rive rale pi piti yo vre tankou ba yo viza, foure yo nan yon bwat leta elatriye… Men anpil fwa, sa nou pa wè a se li ki pi mal. Kit se te jèn fi, kit se te jèn gason, se yon chay jèn moun ap pote ki twò lou pou yo.

saddi1

Bagay la se kisa l ye ? Si w pi gran, li toujou parèt nòmal pou w sèvi gid ak modèl pou lòt frè ak sè ki swiv ou yo. Men nan sosyete pa nou an, sa ale pi lwen pase sa paske lavi tèlman di nan peyi a, le tan pou manman ak papa ta travay pou yo fè wout pou pi gran an, senti pa yo gentan kase. Kidonk, Kontinye li

Pawòl ki antere jèn fanm!

Gen anpil pawòl nou repete, anpil jan nou wè mond lan nan imajinè nou nan sosyete Ayisyèn nan, ki se gwo blokaj pou yon tifi osnon yon ti gason rive tounen yon moun ki ekilibre e ki ka itil tèt li ak peyi l pita. Pi souvan, pawòl sa yo pa nan avantaj fanm e yo montre aklè ki wout nou trase pou yon tifi osnon yon jèn fanm pran, pou n ka konsidere l kòm yon fanm toutbon. Nou di pawòl sa yo san nou pa reyalize ravaj yo pral fè nan lavi ti jèn fi ak sou relasyon yo pral gen ak lòt fanm ak gason pita. Nou dwe kòmanse kesyone pratik sa yo si tout bon, nou vle jèn fanm mèt tèt yo.

sad2

Soti nan fè manje ki pa gou, pase pran rad ki lave men ki pa pwòp, gason men sitou fanm itilize pawòl sa a »y ap voye w tounen » pou imilye tifi ak jèn fanm. Nou di l nan griyen dan osnon pou anmède yon tifi ki pa rive fè yon travay byen, men pawòl sa a se youn nan pawòl ki fè nou plis mal pase byen. Pou kòmanse pawòl sa a montre, tout atant nou de yon tifi osnon yon jèn fanm se pou l jwenn yon gason epi pou l okipe gason sa a nan fè manje, pase, ak fè travay nan kay sèlman. Nou rekreye relasyon mèt ak esklav la ak pawòl sa a, Kontinye li

Nou plis pase matlòt!

Youn nan bagay ki toujou fè fanm gen pwoblèm youn ak lòt se konpetisyon. Depi lè tifi ap leve nou montre yo, yo dwe fè yon jan pou yo pase pou pi bon pase lòt tifi parèy yo. Kòmanse sou kiyès ki gen pi long cheve, pase pran kiyès ki gen bèl poupe ak lòt bagay materyèl, youn nan premye bagay timoun, sitou tifi aprann se konpare tèt yo ak lòt timoun parèy yo pou bagay ki san valè. Pita, tifi sa yo tounen fanm ki panse yo siperyè pase yon lòt fanm ki pa ka met talon kikit, al nan stidyo elatriye… menm jan ak yo, tankou se te sa ki te pi enpòtan nan lavi. Sa ki pi grav la, nou fè yo kwè talon kikit ak lòt pil bakanklan ka fè gason vle yo. Kidonk, rayisman sosyete a kreye nan mitan fanm depi tou piti a, ale pi lwen pase bagay materyèl, se pito yon kesyon ekzistans devan gason.

yasss

Vye mantalite sa a divize fanm an plizyè kategori kote youn ap chèche pase pou pi bon pase lòt. De nan kategori sa yo nou pi souvan rankontre se : Fanm ki panse « pa m pi bon » ak yon lòt ki pa gen pyès konfyans nan tèt yo, ki pa janm wè sa yo fè bon, ki toujou ap chache kopye sou moun ki sanble egzanp lan, menm si se ekzanp sa a ta yon ilizyon.  M sonje m te konn toujou mal alèz lè m te pi piti lè m te konn pral nan ti fèt nan lekòl mwen.  Se pat bagay m te renmen ditou. Paske m pa t konn santi m bèl tankou lòt tifi nan klas la. M te konn toujou santi rad pa m pa yo pa bèl ase paske yo pat achte yo nan gwo magazen osinon lòtbò tankou pa lòt timoun yo. Kontinye li

Bare vòlè inosans!

Konbyen fwa nou tande granmoun ki pi souvan nan karantèn yo osnon gwo jèn gason k ap di olye pou yo soti ak yon jèn fanm ki nan trantèn yo, yo pito pran de 20. Pi souvan, lè nou tande pawòl sa a nou griyen dan nou, nou pase sa nan rizib men nou bliye ki dega sa ap fè nan lavi jèn fanm nan sosyete a. Kòmanse nan eksplwate jèn fanm seksyèlman pou pita andikape lavi yo ak yon gwosès ki antere yo pi fon nan lamizè, nou pa ta dwe sitire pawòl konsa si tout bon vre nou vle tifi ak jèn fanm mèt tèt yo. Fason panse sa a ki tounen yon bagay nòmal, se yon danje pou jèn fanm ki poko konnen kòman pou yo pwoteje tèt yo nan sosyete sa a ki fè yo kwè, se manje gason yo ye sèlman.

saddi

Anpil nan nou konnen, pawòl sa a se pawòl predatè. Nou konnen byen pawòl sa a se pawòl gason k ap mache vòlè inosans jèn ti fi ki nan 15/20 lane, ki poko ka idantifye entansyon ki nan tèt yon gason k ap ba yo atansyon jis pou kouche yo. Sa pa t ap pwoblèm, si pawòl sa pa t transfòme an aksyon e tounen yon fyète pou anpil gason konnen si yo djanm toujou paske sosyete a fè yo kwè bann yo se sa ki pi enpòtan nan lavi yo. Men non se pa yon pawòl sèlman, Kontinye li

Maryaj pa ka pi gwo rèv ou pou tèt ou!

Li trè difisil pou w jwenn yon jèn fanm ki nan ventèn li, pou youn nan pi gwo rèv li se pa pou l jwenn yon gason ki vle marye ak li epi li menm an retou pou l fè pitit pou gason sa a. Tankou sa ta dwe pi gwo akonplisman li te ka fè nan tout ekzistans li. Menm si nou poko ta konnen sa n vle pou tèt nou osnon kote gason sa a ap soti, sosyete a fòmate n depi tou piti pou pi gran aspirasyon n se maryaj. Sa ki pi bèl la, kit nou fè l kit nou pa fè l, kit nou vle l kit nou pa vle l, nou pa janm ase nan je sosyete a. Sa se yon gwo chay nou pa wè, men ki kontinye andikape lespri jèn fanm parèy nou jouk jounen jodi a e ki fè nou kwè si nou pa rive akonpli sa, lavi nou pa vo anyen.

beaut2

Atant sa a sosyete a kontinye fè jèn fanm nan, soti nan menm fason panse ki fè nou kwè yon fanm ekziste sèlman pou bay gason plezi a. Se tankou yon bwat sosyete a kreye pou asire l, nou pa janm atenn tout potansyèl nou kòm moun toutotan nou pa rantre ladann. Kidonk granmè n leve pitit yo ki vin manman n ak sa kòm premye objektif yo e pita manman an pase l bay pitit li ki se nou menm. Kontinye li

Pa pè rele tèt ou feminis!

Lè m te fenk ak demwazèl, m pa t gen yon bon imaj de mouvman feminis la nan tèt mwen. Mwen grandi nan lane 90 yo ak sa yo rele dezyèm vag mouvman feminis la, ki dayè kòmanse depi lane 60, ki t ap goumen pou liberasyon seksyèl ak dwa repwodiksyon fanm. Ak tout deba ki t ap fèt sou sa nan medya an Ayiti, mwen te fini pa konprann se fanm yo ki te vle fè gè ak gason pou konn kiyès ki pi fò. M te panse lè yon fi te rele tèt li feminis, se paske li rayi gason osnon li vle pran plas gason. Mete sou sa, m pa t janm wè moun ki devan mouvman an ki sanble m e ki gen yon istwa ki sanble ak pa m. Jodi a, anpil moun (fanm kou gason) toujou wè mouvman an menm jan an, yo wèl tankou yon chire pit ant fanm ak gason, men m sezi wè feminis mwen ye jodi a pa gen anyen pou wè ak rayi gason.

fotosaddi

Lè m te gen 15, 16 zan, m te wè tèt mwen tankou yon tifi k ap grandi ki pa dwe gade gason pou anyen. Petèt se paske nan moman an, te gen an pakèt moun ektremis ak reyaksyonè ki te alatèt mouvman an ki te gen diskou sa a. Men mwen pa t pran ti gason pou anyen. M te santi m pap janm bezwen gason ni pou kolabore, ni pou fè anyen ansanm ak mwen. Soti nan sal klas rive nan relasyon lanmou, m te toujou vle pran plas chèf sa a yo te montre m gason yo te pran nan menm nan.

Jodi a, sa chanje. M ap aprann, m pa ka ap kritike yon sistèm pandan m ap rekreye menm sa m ap kritike a. Si se vre se gason ki ta rayi fanm, m pa ka vle chanje sa pandan m di m ap rayi gason an retou. Kontinye li

Zopope pa metye!

Gen kèk lane kounya a, depi ajans mannken an Ayiti ap pouse kou djondjon. Jèn tifi ki fenk parèt nan lavi a, ak tout inosans yo, ap fè liy tout kote pou yo enskri nan ajans sa yo pou yo tounen mannken. Pifò nan jèn fanm sa yo souvan, se tifi ki soti nan klas popilè a, ki grandi ap gad konkou miss ak feyton ki gen moun ki pa sanble yo ladann e ki pa montre okenn nan valè ki gen kote y ap evolye a- ki wè paske yo mens/mèg osnon gen bèl ti figi, sa sifi pou yo fè « karyè » nan yon metye ki bati pi souvan sou dechèpiyaj ak eksplwatasyon lakay nou. Sosyete a- fanm kou gason-  fèmen je l e tounen pi gwo konplis nan ekspoze jèn tifi sa yo bay predatè k ap tann sa sèlman pou yo atake.

saddi

Pwoblèm nan se pa metye a nan li menm paske gen plizyè fanm- pi souvan ewopeyèn ak amerikèn- ki rive bati fòtin ak karyè yo nan mannkina nan peyi ki pi avanse yo. Men pito, jan nou menm an Ayiti sèvi ak sa kòm parapli pou nou montre moun n ap regle yon bagay serye, pandan nou pa ofri jèn fanm sa yo okenn pwoteksyon, nou p ap menm pale menm de jan nivo a ba e jan nou poko janm ka reponn ak demand ni lakay nou ni a nivo entènasyonal nan metye sa a. Kontinye li

Sispann mande!

Sa w t ap di si m ta di w, ou pa bezwen santi w oblije pou mande gason anyen? Wi pa mande gason anyen! Kòmanse sou manje, pase pran rad w ap mete rive sou kado ou ta renmen resevwa, gason pa dwe w anyen e se pa djòb ou pou chita la ap mande yo. Sosyete a fè nou konprann depi tou piti, antan ke fanm se gason ki dwe pran swen nou. Sa vin parèt nòmal paske nan tout antouraj nou, se pi souvan imaj sa a sèlman nou wè de relasyon gason ak fanm. Nou vin kwè lè n ap grandi se yon bagay otomatik pou nou toujou nan mande gason tout sa n bezwen tankou yo dwe nou sa jouk tan nou mouri. Poutan nan reyalite a, relasyon moun ak moun pa mache konsa vre. Yon relasyon kote youn vle gade lòt kòm egal pa ka mache kote youn ap bay, lòt la ap pran.

khali

Se pa sèl lakay nou an Ayiti sa konsa, kote fason panse sa a tabli kòm yon bagay ki nòmal. Nan plizyè lòt sosyete yo fè fanm kwè si yo ofri osnon bay kò yo, sa sifi pou yo kòmanse mande gason pou okipe de lavi yo nan plas yo. Kontinye li

Kòman w wè m?

Li pi fasil pou anpil moun diferan de moun yo ye nan reyalite a sou rezo sosyo yo. Pi souvan Facebook, Instagram, Snapchat ak lòt rezo yo pa pèmèt moun wè sa k ap pase dèyè foto ak videyo nou poste yo. Anpil jèn moun sitou jèn fanm pati ak entansyon ke yo gen yon jan yo vle lòt moun wè yo ki konn lwen, trè lwen de moun yo ye toutbon an. Se tankou nou te la pou nou montre moun k ap swiv nou yo zafè n toujou ap mache. Soti nan bèl rad, pase pran sa n ap manje rive ak ki moun n ap soti, li fasil pou w jwenn jèn moun itilize rezo sosyo yo tankou yo te la pou pwouve ekzistans yo.

khalisadi

Menm ak tout bon kote rezo sosyo yo te ka genyen, yo fasilite anpil nan nou mete yon mas nan figi nou, pou nou ka jwenn validasyon ak atansyon lòt moun nou pa menm konnen. « Hashtag » melanje ak « filter » ak « likes » ba nou ilizyon ke lavi n yon lòt koulè e fè nou kwè si n pa menm jan ak entèl, nou p ap viv. Se yon gwo danje si w pa konsyan de ilizyon sa a, paske se youn nan bagay ki ka lakoz anpil nan nou bay tèt nou manti e kwè nan manti sa a plis pase moun nou ye toutbon an, a yon pwen nou ka bliye tèt nou. Kontinye li

Swiv zanmi’w Bèlnègès

Tumblr Logo

Fotochout/Konsepsyon BELNEGES

  • 7
  • referans2
  • belneges1
  • image (15)

Belneges sou Youtube

Facebook